12- روش تجمع حدود املاکی که دارای سند مالکيت می باشند
در مواردی که دو يا چند پلاک بر اثر ساختمان يا ديوارکشی بصورت واحد درآمده يا قطعاتی که وصل به هم باشند و يا مالک يا مالکان املاک مزبور سهام مشاعی برابر دفتر املاک داشته باشند با تسليم اسناد مالکيت خويش می توانند از اداره ثبت محل وقوع ملک تقاضای تجميع املاک خود را بنمايند که نحوه انجام آن به شرح زير است:
متقاضی بايستی تقاضای خود را همراه با اسناد مالکيت مربوط به ثبت محل تسليم دارد تقاضای متقاضی حسب دستور مسئول اداره پس از ثبت در دفتر انديکاتور برای ضميمه شدن به پرونده و اقدام لازم بترتيب به بايگانی و يکی از نمايندگان ثبت ارجاع می شود.
تقاضای متقاضی پس از ثبت در دفتر انديکاتور جهت ضميمه شدن به پرونده به بايگانی ارسال و در آنجا پرونده مربوطه از رديف خود خارج و همراه با تقاضا جهت اقدام لازم نزد نماينده مربوطه ارسال می گردد.
نماينده ثبت پرونده ثبتی و اسناد مالکيت ابرازی متقاضی را از هر جهت بخصوص وثيقه و بازداشت بررسی و چنانچه اشکالی برای تجميع موجود نباشد نظر خود را طی گزارشی به مسئول اداره تسليم می دارد. مسئول اداره پرونده را بررسی ضمن اتخاذ تصميم روز معاينه محل را تعيين و به متقاضی اعلام سپس پرونده را جهت ضبط تا روز مقرر به بايگانی ارسال می دارد، در روز مراجعه متقاضی بايگانی پرونده را نزد مسئول اداره ارسال و او نماينده و نقشه برداری را جهت عزيمت به محل و انجام تجميع تعيين می نمايد.
بديهی است چنانچه املاک مورد تجميع خارج از شعاع 30 کيلومتر باشد متقاضی موظف است فوق العاده نماينده و نقشه بردار را به شرحی که در مباحث قبل گفته شد به حساب سپرده ثبت نزد بانک ملی مربوط واريز نمايد.
سپس نماينده و نقشه بردار در معيت متقاضی به محل وقوع ملک عزيمت نموده و پس از استقرار در محل نماينده حدود املاک موردنظر را با اسناد مالکيت و مجاورين تطبيق و نقشه بردار حدود املاک مورد تجميع را برداشت سپس نماينده صورتجلسه تجميع را با توجه به نقشه ترسيمی نقشه بردار تنظيم و پس از امضاء خود و نقشه بردار به امضاء مالک يا مالکين مربوطه رسانيده و پيش نويس سند مالکيت جديد را تهيه و مراتب را طی گزارشی به مسئول اداره ارائه و وقت مراجعه بعدی را به متقاضی اعلام می دارد.
تذکر 1- در صورتجلسه تجميعی نماينده بايستی ابتدا حدود املاک مورد تجميع را بترتيب نوشته سپس حدود جديد و مساحت جديد ملک را در آن قيد نمايد.
مسئول اداره پس از ملاحظه گزارش نماينده و بررسی صورتجلسه تجميعی و تطبيق حدود جديد با نقشه ترسيمی درصورتيکه اقدامات انجام شده را کافی تشخيص دهد ضمن امضاء پيش نويس سند مالکيت جديد دستور ابطال اسناد مالکيت اوليه و تنظيم سند مالکيت جديد را صادر می نمايد.
آنگاه پرونده برای گواهی عدم بازداشت به دفتر بازداشتی ارسال و متصدی مربوطه پس از بررسی گواهی لازم را انجام و پرونده را به دفتر املاک اعاده می دهد.
متصدی دفتر املاک ضمن ثبت حدود تجميعی در دفتر املاک و ابطال اسناد مالکيت اوليه سند مالکيت جديد را تحرير نموده و دفتر املاک و پرونده را جهت امضاء نزد مسئول اداره ارسال می دارد.
مسئول اداره پس از بررسی ثبت دفتر املاک و سند مالکيت تحرير شده را امضاء می نمايد آنگاه پرونده جهت ضبط تا مراجعه متقاضی به بايگانی ارسال می شود.
پس از مراجعه متقاضی بايگانی پرونده را جهت اخذ بهاء سند مالکيت به حسابداری ارسال می دارد.
متصدی حسابداری بهاء سند مالکيت را بطريقی که در مباحث قبل بدان اشاره رفت دريافت و پرونده را جهت تسليم سند به بايگانی می فرستد.
در بايگانی پرونده ابتداء نخ کشی و پلمپ و در دفتر تسليم اسناد ثبت و با احراز هويت متقاضی که معمولا با ملاحظه شناسنامه او تحقق می پذيرد در قبال اخذ رسيد در دفتر تسليم سند و پيش نويس به متقاضی تسليم می گردد. و پرونده در رديف مربوطه به خود ضبط می شود.
13 - روش افراز املاک
چنانچه دو يا چند نفر نسبت به ملکی بطور مشاع مالکيت داشته باشند هر يک از آنها می توانند نسبت به افراز سهمی خود از ساير مالکين ديگر اقدام نمايند اين عمل را در اصطلاح حقوقی و ثبتی افراز گويند. در افراز حتما بايد تعداد مالکين دو نفر يا بيشتر باشند يا به عبارت ديگر وجود حالت اشاعه در افراز ضروری است.
متقاضی يا متقاضيان بايستی تقاضای خود مبنی بر افراز را ضمن تعيين مشخصات کامل و آدرس ساير مالکين مشاعی ملک به ثبت محل وقوع ملک تسليم دارند.
مسئول اداره دستور ثبت تقاضا را در دفتر انديکاتور صادر و آن را جهت ضميمه شدن به پرونده و رسيدگی بترتيب به بايگانی و يکی از نمايندگان ثبت ارجاع می نمايد.
تقاضای متقاضی پس از ثبت در دفتر انديکاتور به بايگانی ارسال و متصدی بايگانی پرونده مربوطه را از رديف خود خارج و همراه با تقاضا نزد نماينده تعيين شده ارسال می دارد.
نماينده ثبت پرونده و وضعيت ثبتی آن را بررسی و مراتب را طی گزارشی مبنی بر چگونگی جريان ثبتی پرونده و اينکه آيا نسبت به آن سند مالکيت صادر شده يا خير ضمن اظهارنظر صريح درخصوص امکان يا عدم امکان افراز به اطلاع مسئول اداره می رساند.
مسئول اداره پس از ملاحظه گزارش نماينده و بررسی پرونده تصميم لازم مبنی بر قبول يا رد درخواست افراز را اتخاذ و در صورت قبول درخواست افراز روز معاينه محل را نيز تعيين و به متقاضی اعلام و پرونده را جهت تهيه اخطار لازم و دعوت ازمالکين و شرکاء ملک به نقشه بردار ارجاع می نمايد.
تذکر 1- درصورتيکه تصميم مسئول اداره مبنی بر رد درخواست افراز اتخاذ شود مراتب بايستی به متقاضی يا متقاضيان ابلاغ گردد.
نقشه بردار روز معاينه محل را طی اخطاری به کليه مالکين مشاعی ابلاغ و از آنها دعوت می نمايد که در روز و ساعت تعيين شده در محل وقوع ملک حضور يابند و تاکيد می نمايد که عدم حضور ساير مالکين مانع از انجام عمليات افراز نخواهدبود.
اخطارهای تهيه شده پس از امضاء مسئول اداره و درج شماره بر آنها وسيله متصدی دفتر انديکاتور جهت ابلاغ به متقاضی و ساير مالکين مشاعی به مامور ابلاغ تسليم می گردد، بديهی است چنانچه محل وقوع ملک و اقامت مالکين مشاعی و شرکاء در حوزه استحفاظی ژاندارمری باشد اخطارهای دعوت بايستی از طريق ژاندارمری به آنها ابلاغ شود.
مامور ابلاغ يا پاسگاه ژاندارمری اخطارها را به موقع به مالکين مشاعی ابلاغ و ضمن گواهی به ثبت محل تحويل يا ارسال می دارند و مسئول اداره پس از ملاحظه آنها و حصول اطمينان از صحت ابلاغ دستور ضبط آنها را در پرونده تا روز معاينه محل صادر می نمايد.
در روز معاينه محل نماينده و نقشه بردار مربوطه به اتفاق متقاضی جهت انجام عمليات افراز به محل وقوع ملک عزيمت می نمايند.
تذکر 2- چنانچه محل وقوع ملک خارج از شع-اع 30 کيلومتر باشد و فوق العاده ماموريت و هزينه سفر به نماينده و نقشه بردار تعلق گيرد متقاضی مکلف است به شرحی که در مباحث قبل گفته شد آن را به حساب سپرده ثبت واريز نمايد.
پس از حضور در محل و معرفی ملک وسيله متقاضی نماينده حدود آن را با مجاورين و مندرجات پرونده ثبتی تطبيق و نقشه بردار نقشه قطعات مورد افراز را با توجه به ميزان مالکيت و تصرفات و رعايت حقوق مالکين برداشت و ترسيم نموده و قطعات مفروز را به نرخ منطقه ای ارزيابی سپس مراتب را طی گزارشی همراه با نقشه به مسئول اداره گزارش می نمايد.
درصورتيکه محل وقوع ملک داخل در محدوده خدمات شهری باشد نقشه افراز حسب دستور مسئول اداره عنداللزوم جهت تاييد و اظهارنظر به شهرداری و در صورتيکه خارج از محدوده خدمات شهری باشد به مراجع ذيربط ارسال می گردد و پرونده تا برگشت نقشه از شهرداری يا مراجع ديگر جهت ضبط به بايگانی ارسال می شود.
بعد از برگشت نقشه از مراجع ياد شده نماينده با توجه به نقشه ترسيمی و به نحوی که در تفکيک معمول است صورتجلسه افراز را تنظيم و هر يک از قطعات افراز شده را در سهم مالک مربوطه قرارداده و پس از امضاء خود و نقشه بردار در صورت امکان به امضاء متقاضی و ساير شرکاء رسانيده و جهت اتخاذ تصميم نزد مسئول اداره ارسال می دارد.
در صورتجلسه افراز بايستی ابتدا حدود کل ملک و سپس حدود قطعات افراز شده بترتيب و با تعيين شماره و با ذکر طول ابعاد و مساحت نوشته شده و هر قطعه در سهم فرد موردنظر قرار داده شود. آنگاه مسئول اداره ضمن بررسی کامل و تطبيق حدود و مشخصات قطعات مفروز مندرج در صورتجلسه و نقش افراز و ساير مکاتبات انجام شده درصورتيکه اقدامات معموله را کافی تشخيص دهد تصميم خود مبنی بر افراز ملک را بنحويکه انجام شده ذيل صورتجلسه مرقوم می دارد.
سپس تصميم مسئول اداره همراه با يک نسخه فتوکپی از نقشه و صورتجلسه افراز طی اخطاری به کليه مالکين مشاعی ابلاغ می شود تا چنانچه به تصميم مذکور و نحوه افراز اعتراضی دارند مراتب را ظرف ده روز از تاريخ رويت اخطار کتبا به دادگاه صالحه محل وقوع ملک تسليم دارند.
اخطار مذکور پس از امضاء مسئول اداره و درج شماره بر آن وسيله متصدی دفتر انديکاتور جهت ابلاغ به مالکين مشاعی به مامور ابلاغ يا حسب مورد ژاندارمری تسليم و ارسال و پرونده تا برگشت اخطارهای ابلاغ شده جهت ضبط به بايگانی اعاده می شود.
پس از بازگشت اخطارها و انقضاء زمان اعتراض متقاضی يا متقاضيان می توانند با ارائه گواهی لازم از مراجع قضائی صالحه مبنی بر عدم تقديم اعتراض در مهلت مقرر تقاضای صدور سند مالکيت سهمی خود بطور مفروز را از اداره ثبت بنمايند.
مسئول اداره دستور ثبت تقاضا در دفتر انديکاتور را صادر و آن را جهت ضميمه شدن به پرونده و اقدام بترتيب به بايگانی و يکی از نمايندگان ثبت ارجاع می نمايد.بايگانی پرونده مربوطه را ضميمه تقاضا نموده و جهت اقدام نزد نماينده ثبت ارسال می دارد.
سپس نماينده با توجه به صورتجلسه افراز پيش نويس سند مالکيت قطعه يا قطعات مفروز موردنظر را تهيه و پرونده را جهت گواهی عدم بازداشت به دفتر بازداشتی می فرستد. متصدی دفتر بازداشتی پس از گواهی عدم بازداشت آن را اعاده و سپس پرونده جهت وصول هزينه افراز و ساير حقوق دولتی متعلقه نسبت به سهم متقاضی يا متقاضيان و بهاء دفترچه سند مالکيت به حسابداری فرستاده می شود.
متصدی حسابداری هزينه افراز را با توجه به برگ ارزيابی تنظيم شده وسيله نقشه بردار و نيز ساير حقوق ثبتی متعلقه را محاسبه و بهاء دفترچه سند مالکيت را منظور و فيش لازم را صادر و جهت پرداخت به متقاضی تسليم می دارد.متقاضی پس از واريز وجوه مندرج در فيش نزد بانک ملی که حساب ثبت در آن مفتوح است نسخ لازم را جهت ضميمه شدن به پرونده به حسابداری اعاده می دهد.متصدی حسابداری پس از ضميمه نمودن قبض مربوطه و گواهی وصول حقوق دولتی و هزينه افراز پرونده را جهت اقدامات بعدی به دفتر املاک ارسال می دارد.متصدی دفتر املاک صورتجلسه افراز و پيش نويس سند مالکيت را ثبت دفتر املاک نموده و سند مالکيت اوليه متقاضی يا متقاضيان را ابطال و سند جديد را تحرير و مراتب ابطال اسناد مالکيت مشاعی را طی بخشنامه ای به دفاتر اسناد رسمی تابعه ابلاغ می نمايد.مسئول اداره پس از بررسی اقدامات انجام شده ثبت دفتر املاک و سند مالکيت تحرير شده و بخشنامه تنظيمی را امضاء می نمايد.
بخشنامه پس از درج شماره بر آن وسيله دفتر انديکاتور به دفاتر اسناد رسمی تابعه ارسال می گردد و پرونده جهت تسليم سند به متقاضی به بايگانی فرستاده می شود.
در بايگانی ابتدا سند نخ کشی و پلمپ سپس در دفتر تسليم اسناد ثبت آنگاه پس از احراز هويت متقاضی يا متقاضيان به نحوی که در مباحث قبل توضيح داده شد در قبال اخذ رسيد به آنان تسليم و پرونده در رديف خود ضبط می شود.تذکر 3- چنانچه متقاضی يا متقاضيان نتوانند آدرس محل سکونت ساير شرکاء را تعيين و اعلام نمايند ابلاغ هرگونه اخطار به آنها برابر مقررات آئين نامه اجرای اسناد رسمی لازم الاجراء و از طريق درج در روزنامه انجام پذير خواهدبود.
14- روش تفکيک املاک
اصطلاح تفکيک درحقوق جديد ايران پديد آمده و به مفهوم افراز و تقسيم نزديک است. لکن با آنها فرق دارد زيرا همانگونه که در مبحث قبل گفته شده در افراز بايد حالت اشاعه وجود داشته باشد ولی در تفکيک وجود حالت اشاعه ضرورت ندارد بعبارت ساده تر در افراز تعداد مالکين مشاعی بايد از 2 نفر بيشتر باشند ولی در تفکيک حتی يک نفر هم که مالک ششدانگ ملکی باشد می تواند آن را به قطعات متعددی که قانونا مقدور باشد تفکيک نمايد که روش انجام عمل تفکيک به شرح زير بيان می شود:
متقاضی بايد با مراجعه به دفترخانه اسناد رسمی و اخذ تقاضای تفکيک آن را به ضميمه نقشه تفکيک ملک که خودموظف به تهيه آن می باشدبه ثبت محل تسليم دارد.
تقاضا پس از ثبت در دفتر انديکاتور جهت ضميمه شدن به پرونده و اقدام لازم بترتيب به شعبه بايگانی و يکی از نمايندگان ارجاع می گردد.
نماينده پس از ملاحظه تقاضا و بررسی پرونده ثبتی نقشه ارائه شده وسيله متقاضی را طی نامه ای جهت تاييد و موافقت با تفکيک به شهرداری محل ارسال می دارد.
نامه تهيه شده پس از انقضاء مسئول اداره و درج شماره بر آن وسيله دفتر انديکاتور به ضميمه نقشه به شهرداری ارسال و پرونده تا وصول پاسخ شهرداری به بايگانی جهت ضبط اعاده می گردد.
تذکر 1- چنانچه ظرف دو ماه از تاريخ ارسال نقشه به شهرداری پاسخی از ناحيه آن مرجع واصل نشود حسب مراجعه و تقاضای متقاضی اداره ثبت می تواند راسا مبادرت به تفکيک نمايد.
پس از وصول پاسخ شهرداری منضم به نقشه تاييد شده و ثبت آن در دفتر انديکاتور حسب دستور مسئول اداره تاريخ مراجعه بعدی متقاضی برای عزيمت به محل و انجام عمليات تفکيک تعيين و به او ابلاغ و پرونده جهت ضبط تا روز مذکور به بايگانی ارسال می شود.
در روز مقرر و با مراجعه متقاضی بايگانی پرونده را نزد مسئول اداره ارسال و او نماينده و نقشه برداری را جهت عزيمت به محل و انجام عمل تفکيک تعيين می نمايد.
بديهی است چنانچه محل وقوع ملک خارج از شعاع 30 کيلومتر بوده و به نماينده و نقشه بردار فوق العاده ماموريت و هزينه سفر تعلق گيرد متقاضی موظف است آن را به شرحی که در مباحث قبل توضيح داده شد در حساب سپرده نزد بانک ملی واريز نمايد.
آنگاه نماينده و نقشه بردار در معيت متقاضی به محل وقوع ملک عزيمت و پس از استقرار در محل و معرفی ملک وسيله متقاضی نماينده حدود آن را با مجاورين و سوابق ثبتی تطبيق و درصورتيکه قطعات تفکيکی داخل در محدوده ملک باشند و اختلافی با مجاورين ملاحظه نگردد نقشه بردار نقشه تفکيکی را با توجه به نقشه تاييد شده شهرداری ترسيم و قطعات تفکيکی را به نرخ منطقه ای ارزيابی و نماينده صورتجلسه تفکيکی را تهيه مراتب را طی گزارشی به اطلاع مسئول اداره می رسانند.
در صورتجلسه تفکيکی ابتدا بايستی جريان ملک و سپس حدود و مشخصات کل ملک آنگاه حدود و مشخصات قطعات تفکيکی با تعيين شماره و با ذکر طول ابعاد و مساحت بترتيب نوشته شود و نماينده و نقشه بردار و متقاضی آن را امضاء نمايند.
مسئول اداره پس از بررسی صورتجلسه تفکيکی و تطبيق قطعات تفکيک شده با نقشه ترسيمی درصورتيکه اقدامات انجام شده را کافی تشخيص دهد صورتجلسه را جهت گواهی عدم بازداشت و اخذ هزينه تفکيک بترتيب به دفتر بازداشتی و حسابداری ارجاع می نمايد.
متصدی دفتر بازداشتی پس از انجام گواهی لازم مبنی بر عدم بازداشت پرونده را به حسابداری ارسال می دارد.
متصدی حسابداری هزينه تفکيک را برمبنای بهای مندرج در برگ ارزيابی تنظيم شده وسيله نقشه بردار محاسبه و قبض مربوطه را صادر و جهت واريز در بانک ملی به متقاضی تسليم می دارد.
متقاضی پس از واريز هزينه تفکيک در بانک ملی که حساب ثبت در آن مفتوح است نسخ لازم را به ثبت اعاده تا ضميمه پرونده شود.
متصدی حسابداری پس از ضميمه نمودن قبض مربوطه به واريز هزينه تفکيک به پرونده و گواهی وصول آن، آن را جهت اقدام بعدی نزد مسئول اداره ارسال می دارد.
مسئول اداره پس از کنترل و بررسی عمليات انجام شده صورتجلسه تفکيکی را امضاء و همراه با پرونده به دفتر انديکاتور می فرستد.
متصدی دفتر انديکاتور پس از درج شماره بر صورتجلسه آن را عطف به سابقه به دفترخانه درخواست کننده تفکيک ارسال و پرونده را جهت ضبط در رديف مربوطه به بايگانی اعاده می دهد.
15- روش ثبت خلاصه معاملات و فسخنامه های املاک ثبت شده در دفتر املاک
املاک ثبت شده ای که در دفاتر اسناد رسمی مورد معامله قرار می گيرند يا اسنادی که مربوط به املاک مذکور بوده مورد رهن يا وثيقه قرار داشته با انقضاء مهلت و پرداخت بدهی فسخ می شوند خلاصه معامله آنها و يا فسخ نامه های تنظيمی مربوط به آنها بايستی وفق مقررات در دفاتر املاک ثبت شوند. بدين ترتيب که دفترخانه خلاصه معامله و فسخ نامه را به ضميمه لاشه سند به شعبه دفتر املاک ثبت محل وقوع ملک تسليم و رسيد دريافت می دارد. خلاصه معامله و فسخ نامه های واصله وسيله متصدی مربوطه بترتيب تاريخ در دفتر ثبت خلاصه معاملات ثبت آنگاه در قبال اخذ رسيد بين متصديان دفتر املاک توزيع و متصديان مذکور آنها را پس از بررسی در صفحات مربوطه در دفتر املاک ثبت می نمايند. سپس ذيل ثبت ها وسيله مسئول مربوطه امضاء و خلاصه معاملات ثبت شده جهت ضبط در پرونده های مربوطه در قبال اخذ رسيد به بايگانی تحويل می شود.
16- روش وصول و ضبط خلاصه معاملات و فسخ نامه های املاک جاری
خلاصه معامله املاک جاری که در دفاتر اسناد رسمی مورد معامله قرار می گيرند و نيز فسخ نامه های مربوط به اسناد رهنی و وثيقه املاک مذکور بايستی به اداره ثبت محل وقوع ملک ارسال گردد.
بدين ترتيب که دفترخانه تنظيم کننده سند خلاصه معامله و يا فسخ نامه را با لاشه سند به دفتر اداره ثبت محل وقوع ملک تسليم و رسيد اخذ می دارد.
سپس مسئول اداره دستور ثبت آنها را در دفتر انديکاتور صادر و جهت پيوست شدن به پرونده های مربوطه به بايگانی ارجاع می نمايد. خلاصه معاملات و فسخ نامه ها پس از ثبت در دفتر انديکاتور به بايگانی ارسال می گردند.
متصدی بايگانی فسخ نامه ها را همراه با لاشه سند در پرونده های مربوطه ضبط ولی خلاصه معاملات را همراه با پرونده ثبتی آن جهت بررسی به حسابداری می فرستد. متصدی حسابداری با توجه به پاسخ استعلام مربوطه موجود در پرونده خلاصه معامله را از نظر وصول و ارسال بقايای ثبتی متعلقه کنترل و درصورتيکه اشکالی ملاحظه ننمايد مراتب را تاييد و پرونده را به بايگانی اعاده می دهد.
17- روش تهيه پاسخ استعلام املاک جاری
دفاتر اسناد رسمی مکلف هستند هنگام انجام هرگونه معامله نسبت به املاک جاری قبلا جريان ثبتی آنها را از اداره ثبت محل وقوع ملک استعلام نمايند هم چنين پاره ای از دستگاههای اجرائی ذيربط و يا مراجع قضائی صالحه نيز در مواقع ضروری و لازم مجاز به استعلام جريان ثبتی املاک جاری هستند که روش تهيه پاسخ استعلام املاک جاری به شرح زير است.
استعلام پس از ارائه به ثبت حسب دستور مسئول اداره ثبت دفتر انديکاتور شده و برای ضميمه شدن به پرونده و همچنين اقدام لازم به ترتيب به بايگانی و يکی از نمايندگان ثبت ارجاع می گردد.
استعلام پس از ثبت در دفتر انديکاتور به بايگانی ارسال و پس از ضميمه شدن به پرونده جهت اقدام نزد نماينده مربوطه ارسال می شود. نماينده ثبت پرونده را بررسی و پاسخ لازم را به نحوی که بيانگر جريان کامل ملک بشرح پرونده ثبتی باشد تهيه می نمايد.
سپس متصدی دفتر بازداشتی آن را از نظر عدم بازداشت گواهی و چنانچه مرجع استعلام کننده دفترخانه اسناد رسمی باشد پرونده را برای تعيين ميزان بدهی ملک به حسابداری ارسال می دارد.
متصدی حسابداری پرونده را بررسی و با توجه به وجوهی که قبلا بابت بقايای ثبتی ملک وصول شده حقوق دولتی متعلقه را تعيين و در پاسخ استعلام قيد و مراتب را گواهی و سپس آن را برای امضاء نزد مسئول مربوطه می فرستد.
مسئول اداره يا صاحب امضاء مجاز از ناحيه او پس از بررسی پاسخ استعلام را امضاء می نمايد. پاسخ استعلام پس از درج شماره بر آن وسيله متصدی دفتر انديکاتور به مرجع استعلام کننده ارسال و پرونده جهت ضبط در رديف خود به بايگانی ارسال می شود.
18- روش بازداشت املاک ثبت شده از مراجع صلاحيتدار
املاک ثبت شده حسب تقاضای مراجع قضائی صالحه ازقبيل محاکم و دادسراهای عمومی انقلاب و شعب بازپرسی و اجرای ثبت و دادگستری قابل بازداشت می باشند که روش عملی آن بشرح زير است:
تقاضای بازداشت پس از ارائه به ثبت محل وقوع ملک حسب دستور مسئول اداره ثبت دفتر انديکاتور شده سپس برای ضميمه شدن به پرونده و اقدام بترتيب به بايگانی و دفتر بازداشتی و پاسخ استعلامات ارجاع می گردد.
متصدی دفتر تقاضای بازداشت را در دفتر انديکاتور ثبت و آن را به بايگانی ارسال و در آنجا پس از ضميمه شدن به پرونده به دفتر بازداشتی و پاسخ به استعلامات اعاده می گردد.
متصدی دفتر بازداشتی و پاسخ به استعلامات با ملاحظه پرونده ثبتی و ثبت دفتر املاک پس از احراز مالکيت مالک پاسخ لازم را که معمولا بصورت فرم می باشد تهيه و مراتب بازداشت را در ثبت دفتر املاک مربوطه و پيش نويس سند مالکيت اخبار و قيد و پيش نويس را به مهر بازداشت شد ممهور و موضوع بازداشت را در سند مالکيت نيز در صورت ارائه ثبت نموده سپس مراتب را در رديف مربوطه به دفتر بازداشتی قيد و شماره رديف دفتر مذکور را در نامه بازداشتی درج می نمايد.
در اين نامه که عنوان مرجع درخواست کننده بازداشت تهيه می شود بايستی ضمن اشاره به شماره تقاضانامه بازداشت مشخصات کامل ملک و مالک و همچنين ميزان مبلغ يا موضوعی که ملک در ازاء آن بازداشت شده قيد گردد.
نامه پس از امضاء مسئول اداره و درج شماره آن وسيله متصدی دفتر انديکاتور همراه با اصل سند در صورت ارائه به مرجع تقاضاکننده اعاده و پرونده جهت ضبط در رديف خود به بايگانی برگشت می شود.
19- روش بازداشت املاک جاری (ثبت نشده) از مراجع صلاحيتدار
املاک جاری به املاکی اطلاق می شود که ثبت دفتر املاک نشده اند يا بعبارت ديگر برای آنها سند مالکيت صادر نشده است اين قبيل املاک نيز حسب درخواست اجرای ثبت و يا مراجع صلاحيت دار ديگر که معمولا مراجع مختلف قضائی ازقبيل دادسراهای عمومی و انقلاب يا محاکم و بازپرسی ها هستند قابل بازداشت می باشند. پس از وصول دستور بازداشت که بايد حاوی مشخصات ملک اعم از شماره ملک و نام مالک بوده و ممهور به مهر مرجع تقاضاکننده باشد نامه را متصدی دفتر حسب دستور مسئول اداره ثبت دفتر انديکاتور می نمايد سپس آن را به بايگانی ارسال می دارد تا پرونده ثبتی مربوطه را ضميمه نمايند.
در بايگانی پرونده ثبتی مربوط از رديف خود استخراج و همراه با نامه برای اقدام به دفتر بازداشتی و پاسخ به استعلامات ارسال می گردد. در دفتر بازداشتی که در اغلب واحدهای ثبتی در شعبه دفتر املاک مستقر می باشد متصدی مربوطه بايستی پرونده را بررسی و چنانچه ملک در بازداشت مرجع ديگری نباشد و يا در رهن و وثيقه بانک يا شخص يا دستگاهی قرار نگرفته باشد و متعلق به فرد اعلام شده موردنظر باشد اقدام به تهيه نامه بازداشتی نمايد. در نامه مذکور که عنوان مرجع درخواست کننده تهيه می شود مشخصات کامل ملک اعم از شماره و محل وقوع آن و نيز نام مالک بايستی قيد شود و ملک در قبال موضوع يا مبلغی که مرجع درخواست کننده اعلام داشته بازداشت می شود و سپس مراتب بازداشت در دفتر بازداشتی که دفتری است قانونی و متحد الشکل بترتيب شماره رديف قيد و شماره دفتر مذکور در نامه بازداشتی مرقوم می گردد آنگاه دستور بازداشت در اظهارنامه قيد و اظهارنامه به مهر بازداشت شده ممهور می شود.
در صورتيکه ملک مورد معامله واقع شده باشد مهر بازداشت شده روی خلاصه معامله هم زده می شود. نامه پس از امضاء مسئول اداره از دفتر انديکاتور در مقابل همان شماره ای که تقاضا هنگام ورود ثبت شده خارج و به مرجع مربوطه ارسال می شود و پيش نويس آن در پرونده ضبط و پرونده جهت ضبط در رديف مربوطه به بايگانی ارسال می گردد.
بديهی است درصورتيکه اصل ملک قبلا در بازداشت مرجع ديگر يا در رهن و وثيقه قرار گرفته باشد بايستی قبل از مبادرت به بازداشت مراتب به مرجع تقاضاکننده اعلام گردد تا درصورتيکه با توجه به موارد اعلامی موافق با بازداشت ملک باشند پس از اخذ نطريه موافق مازاد اول ملک بشرح فوق بازداشت می گردد. قابل ذکر است که بازداشت املاک مشاع نيز به شرحی که توضيح داده شد بلااشکال است.
20- روش بازداشت سرقفلی و منافع ملک
سرقفلی يا منافع ملک عبارت از حقوقی هستند که ممکن است متعلق به مالک ملک باشد يا ديگری و اين قبيل منافع که مالک آنها را بموجب سند رسمی به ديگری واگذار می نمايد معمولا به املاکی تعلق دارند که حالت تجاری را دارامی باشند.
اين قبيل حقوق نيز حسب درخواست مراجع صلاحيت دار به شرحی که در گذشته از آنها نام برده شد قابل بازداشت می باشند. بدين ترتيب که پس از وصول تقاضای بازداشت نامه حسب دستور مسئول اداره در دفتر انديکاتور ثبت می شود سپس به بايگانی ارسال می گردد تا پرونده مربوطه را ضميمه نمايند در بايگانی پرونده از رديف مربوطه استخراج و به ضميمه نامه جهت اقدام به دفتر بازداشتی و پاسخ به استعلامات ارسال می گردد. دراين شعبه متصدی مربوطه پرونده را بررسی و چنانچه ملک و منافع آن در بازداشت مرجع ديگری نباشد و در رهن و وثيقه بانک يا شخص يا دستگاهی قرار نگرفته و متعلق به فرد موردنظر باشد اقدام به تهيه نامه بازداشتی می نمايد.
در نامه مذکور که عنوان مرجع تقاضاکننده تهيه می شود مشخصات کامل ملک اعم از شماره ملک و محل وقوع آن و درصورتيکه دارای سند مالکيت باشد شماره ثبت و صفحه آن و نيز نام مالک و مشخصات کسيکه سرقفلی يا منافع به او تعلق دارد بايستی قيد شود و سرقفلی يا منافع در قبال موضوع يا مبلغی که مرجع درخواست کننده اعلام داشته بازداشت و سپس مراتب در دفتر بازداشتی که شرح و چگونگی آن قبلا گفته شد قيد و شماره رديف دفتر مذکور در نامه مرقوم و نيز چنانچه نسبت به ملک سند مالکيت صادر شده باشد مراتب بازداشت در ستون ملاحظات ثبت دفتر املاک مربوطه قيد و سپس بخشنامه ای که در آن موضوع بازداشت منافع يا سرقفلی بطور مشروح نوشته می شود عنوان دفاتر اسناد رسمی تهيه می گردد. آنگاه نامه و بخشنامه پس از امضاء مسئول اداره از دفتر انديکاتور شماره خورده و خارج و نامه به مرجع تقاضاکننده و بخشنامه به دفاتر اسناد رسمی تابعه ارسال می گردد. و پيش نويس نامه و بخشنامه همراه با پرونده جهت ضبط در رديف مربوطه به بايگانی ارسال می شود.
21- روش رفع بازداشت املاک بازداشت شده
بديهی است املاکی که حسب دستور مراجع صالحه بازداشت می شوند اعم از اينکه دارای سند مالکيت باشند يا نباشند حسب درخواست همان مراجع از آنان رفع بازداشت می گردد. بدين ترتيب که پس از وصول دستور رفع بازداشت که معمولا بايستی در جوف پاکت دربسته بوده و دارای مشخصات زير باشد:
الف - ممهور به مهر مرجع تقاضاکننده باشد.
ب - اشاره به نامه قبلی که بموجب آن تقاضای بازداشت گرديده شده باشد.
ج - مشخصات کامل ملک اعم از شماره و محل وقوع آن و درصورتيکه ملک دارای سند مالکيت باشد شماره ثبت و صفحه آن قيد شده باشد.
آنگاه نامه حسب دستور مسئول اداره ثبت دفتر انديکاتور می گردد و برای ضميمه نمودن پرونده مربوطه به بايگانی ارسال در آنجا پرونده امر استخراج و همراه با نامه جهت اقدام به دفتر بازداشتی و پاسخ به استعلامات ارسال می شود.
در شعبه مذکور متصدی مربوطه پس از بررسی و تطبيق مشخصات مندرج در نامه با سوابق پرونده و حصول اطمينان از صحت موضوع مبادرت به تهيه نامه رفع بازداشت می نمايد. در اين نامه که می بايستی عنوان مرجع تقاضاکننده نوشته شود علاوه بر اشاره به شماره تقاضای رفع بازداشت به شماره نامه قبلی ثبت محل که بموجب آن ملک بازداشت شده نيز اشاره می گردد و مشخصات کامل ملک و مالک در آن قيد می شود.
سپس اظهارنامه ملک به مهر رفع بازداشت ممهور و شماره تقاضای رفع بازداشت در مقابل مهر قيد آنگاه مراتب رفع بازداشت در دفتر بازداشتی در مقابل همان رديفی که ملک قبلا بازداشت شده ثبت می گردد و درصورتيکه ملک دارای سند مالکيت باشد مراتب رفع بازداشت در ستون ملاحظات ثبت و صفحه مربوطه و پيش نويس سند مالکيت درج و چنانچه سند مالکيت نيز ارائه گردد اگر مراتب بازداشتی در آن مرقوم شده باشد رفع بازداشت نيز در آن قيد و تمامی موارد فوق به امضاء مسئول مربوطه می رسد.
آنگاه نامه را مسئول مربوطه امضاء و متصدی دفتر انديکاتور آن را در مقابل همان شماره ای که تقاضای رفع بازداشت را در دفتر ثبت نموده خارج و به مرجع تقاضاکننده ارسال می نمايد سند مالکيت نيز بر فرض ارائه به مالک آن تسليم می گردد. و در خاتمه پيش نويس نامه همراه با پرونده جهت ضبط در رديف مربوطه به بايگانی ارسال می شود.
22- روش صدور سند مالکيت اعيانی
اعيان در اصطلاح ثبت به آنچه بر روی زمين ساخته می شود اطلاق می گردد گرچه از نظر حقوقی کلمه زمين خود دلالت بر عرصه و اعيان را می نمايد ولی در ثبت مراد از اعيان مستحدثاتی است که روی ملک (زمين) بنا می گردد.
با اين تعريف اگر فردی که نسبت به زمين مالکيت رسمی و قانونی دارد و ملک او در جريان ثبت باشد حق احداث اعيانی و دريافت سند مالکيت آن را بموجب سند رسمی به ديگری واگذار نمايد دارنده حق اعيانی می تواند با مراجعه به اداره ثبت محلی که ملک در حوزه آن واقع است تقاضای صدور سند مالکيت نسبت به اعيان احداثی خود را بنمايد.
بديهی است صدور سند مالکيت نسبت به اعيان احداثی متقاضی منوط به اتمام تشريفات قانونی و انقضاء مواعد اعتراض نسبت به اصل ملک (عرصه) و عدم وصول اعتراض نسبت به عرصه خواهدبود. (ماده 104 مکرر آئين نامه قانون ثبت و بند 329 بخشنامه های ثبتی تا اول مهر 1365).
متقاضی بايد تقاضای خود مبنی بر صدور سند مالکيت اعيان را همراه با مدارک زير به ثبت محل تسليم دارد.
الف - اصل سندی که بموجب آن حق احداث اعيانی و دريافت سند اعيان رسما به او واگذار شده.
ب - فتوکپی شناسنامه خود.
ج - مشخصات کامل و آدرس مجاورين و واگذارکننده حق اعيانی
رئيس ثبت تقاضا و ضمائم آن را بررسی و ضمن دستور ثبت تقاضا در دفتر انديکاتور مراتب را به يکی از نمايندگان ارجاع می نمايد.
پس از ثبت تقاضا در دفتر انديکاتور متصدی دفتر آن را با ضمائم مربوطه اش به بايگانی ارسال می دارد تا پرونده ثبتی را ضميمه نمايند.
در بايگانی پرونده امر از رديف خود استخراج و همراه با تقاضا و ضمائم جهت اقدام بعدی نزد نماينده تعيين شده ارسال می گردد.
نماينده پرونده را بررسی و پس از حصول اطمينان از عدم صدور سند مالکيت نسبت به اعيان درصورتيکه اشکالی برای ادامه عمليات ثبتی ملاحظه ننمايد روز معاينه محل را تعيين و مراتب را طی اخطاری خطاب به مجاورين و واگذارکننده حق اعيانی و متقاضی اعلام می نمايد. در اين اخطار که خطاب به مجاورين و واگذارکننده حق اعيانی و متقاضی نوشته می شود در آن تصريح می گردد که در روز تعيين شده نسبت به اعيانی احداثی متقاضی تعيين حدود بعمل خواهد آمد و از نامبردگان دعوت می شود که در محل وقوع ملک يا اداره ثبت جهت عزيمت به محل حضور يابند و خاطرنشان می نمايد که عدم حضور آنان مانع از انجام عمليات ثبتی نخواهدبود.
اخطارها پس از امضاء مسئول اداره از دفتر انديکاتور شماره خورده و صادر می شود و جهت ابلاغ به افراد مذکور به مامور ابلاغ تسليم می گردد و پرونده مربوطه همراه با سوابق تا برگشت اخطارهای ابلاغ شده و روز معاينه محل جهت ضبط به بايگانی ارسال می شود.
توضيح اينکه چنانچه مجاورين و واگذارکننده حق اعيانی و متقاضی و ملک خارج از حوزه شهری باشند اخطارها جهت ابلاغ به پاسگاه ژاندارمری مربوطه ارسال می شوند.
مامور ابلاغ موظف است در اسرع وقت اخطارها را به مخاطبين، که شرح آنها گذشت ابلاغ نموده و نسخ رويت شده را با قيد امضاء و گواهی لازم به مسئول اداره ارائه نمايد و مسئول اداره پس از ملاحظه و حصول اطمينان از صحت ابلاغ اخطارها دستور ضبط آنها را در پرونده ثبتی مربوطه می دهد.
اخطارها جهت ضبط در پرونده به بايگانی ارسال می شود و در پرونده مربوطه ضبط می گردد. در روز تعيين حدود، متقاضی به ثبت مراجعه می نمايد تا نماينده و نقشه بردار را به محل وقوع ملک ببرد بعد از مراجعه متقاضی پرونده جهت تعيين نماينده و نقشه بردار نزد رئيس اداره فرستاده می شود و رئيس ثبت با مراجعه به دفتر تعيين اوقات کار را به يکی از نمايندگان و نقشه برداران ارجاع می نمايد تا در معيت متقاضی به محل وقوع ملک عزيمت نمايند بديهی است چنانچه محل وقوع ملک خارج از شعاع 30 کيلومتر باشد متقاضی بايستی فوق العاده ماموريت و هزينه سفر نماينده و نقشه بردار را به ميزان مدتی که از طرف رئيس ثبت تعيين می شود به حساب سپرده ثبت واريز نمايد که در اين صورت پرونده به حسابداری ارسال می شود و در آنجا فوق العاده ماموريت و هزينه سفر متعلقه محاسبه و فيش مربوطه صادر و به متقاضی تسليم می شود تا در بانک ملی که حساب سپرده ثبت در آن مفتوح است واريز نمايد. پس از توديع فوق العاده مذکور و ارائه فيش آن وسيله متقاضی نسخ لازم در پرونده امر ضبط و نماينده و نقشه بردار همراه با متقاضی به محل وقوع ملک عزيمت می نمايند.
پس از حضور در محل وقوع ملک متقاضی حدود ملک را معرفی و نماينده آن را با سوابق موجود در پرونده ثبتی و مندرجات سند واگذاری حق احداث اعيانی تطبيق و نقشه بردار حدود و نقشه ملک را برداشت و اعيانی احداثی را به قيمت منطقه ای ارزيابی می نمايد و به متقاضی وقت مراجعه بعدی را اعلام می دارند.
سپس نماينده صورتجلسه تعيين حدود و پيش نويس سند مالکيت اعيان را تهيه و امضاء نموده و همراه با نقشه ملک که وسيله نقشه بردار ترسيم و امضاء شده به ضميمه برگ ارزيابی تنظيمی وسيله نقشه بردار و متقاضی طی گزارشی همراه با پرونده ثبتی مربوطه مراتب را به استحضار رئيس اداره می رساند.
ترتيب تنظيم صورتجلسه تعيين حدود و پيش نويس سند مالکيت اعيان بدين نحو است که نام و نام خانوادگی مالک اعيان و حدود و ساير مشخصات اصل ملک اعم از شماره پلاک فرعی و اصلی و محل وقوع آن با قيد کلمه اعيانی در صورتجلسه تعيين حدود نوشته می شود و در پيش نويس سند مالکيت اعيان نيز علاوه بر قيد مشخصات کامل مالک اعيانی حدود مشخصات اصل ملک وجريان پرونده ثبتی بطور خلاصه و چگونگی واگذاری حق احداث اعيانی به متقاضی و شماره سند مربوطه نوشته می شود و صورتجلسه تعيين حدود را نماينده و نقشه بردار و متقاضی تواما و پيش نويس سند مالکيت را نماينده امضاء می نمايند.
رئيس ثبت گزارش نماينده را ملاحظه و صورتجلسه تعيين حدود را بررسی و پيش نويس سند مالکيت را با پرونده کنترل نموده درصورتيکه اشکالی به نظرش نرسيد دستور می دهد صورتجلسه تعيين حدود در دفتر انديکاتور ثبت شود و حسابداری فوق العاده ماموريت و هزينه سفر نماينده و نقشه بردار را پرداخت نمايد که پس از ثبت صورتجلسه تعيين حدود در دفتر انديکاتور پرونده جهت پرداخت فوق العاده ماموريت و ه-زينه سفر نماينده و نقشه بردار به حسابداری ارسال می شود.
در حسابداری متصدی سند هزينه لازم را تنظيم و فوق العاده متعلقه را طی چکی که به امضاء صاحبان امضاء مجاز رسيده باشد به نماينده و نقشه بردار پرداخت می نمايد.
در اين مرحله پرونده همراه با سوابق جهت ضبط تا انقضاء زمان واخواهی به بايگانی ارسال می شود.
بديهی است چنانچه بين مجاورين اعيانی مورد اقدام با متقاضی اختلافی نباشد و مدعی و اعتراضی هم وجود نداشته باشد رعايت زمان واخواهی موردی نخواهد داشت و بعد از اينکه مسئول اداره پرونده را بررسی نمود پيش نويس سند مالکيت را امضاء و دستور ثبت آن را در دفتر املاک صادر می نمايد.
آنگاه پرونده به حسابداری ارسال می شود تا حقوق دولتی متعلقه محاسبه و فيش مربوطه تنظيم و به متقاضی تسليم گردد.
متقاضی پس از پرداخت حقوقی دولتی متعلقه که عبارت از حق ثبت اعيانی و ساير حقوق ديگر و بهاء دفترچه سند مالکيت می باشد نسخ فيش پرداختی را به حسابداری ارائه می نمايد تا ضميمه سابقه شود و سپس پرونده برای اقدامات بعدی به دفتر املاک ارسال می گردد.
در دفتر املاک چنانچه عرصه سابقه ثبت در دفتر املاک را داشته باشد مراتب احداث اعيانی در همان ثبت و صفحه عرصه با توضيح موضوع قيد و ثبت می گردد و چنانچه عرصه ثبت دفتر املاک نشده باشد حدود و مشخصات اعيانی ملک برابر با صورتجلسه تعيين حدود و پيش نويس سند مالکيت بنام متقاضی در ثبت و صفحه جاری دفتر املاک ثبت و سپس سند مالکيت آن تحرير می شود.
بعد از انجام تشريفات يادشده مسئول مربوطه ثبت دفتر املاک و سند مالکيت را امضاء می نمايد سپس پرونده به بايگانی ارسال می شود تا سند مالکيت در قبال اخذ رسيد به متقاضی تسليم شود. در بايگانی سند مالکيت ابتدا نخ کشی و پلمپ می شود سپس در دفتر تسليم اسناد ثبت می گردد آنگاه پس از احراز هويت متقاضی که معمولا با ملاحظه شناسنامه او صورت می پذيرد سند مالکيت در قبال اخذ رسيد در دفتر تسليم سند و ستون ملاحظات پيش نويس سند مالکيت به او تسليم می گردد. در خاتمه پرونده در رديف مربوطه در بايگانی ضبط می شود.
23 - روش اجرای ماده 45 آئيننامه قانون ثبت
با تصويب طرح های هادی و جامع شهرها و نيز در اثر توسعه و تعريض و ايجاد و احداث معابر و خيابان های جديد بسياری از املاک در مسير معابر و خيابان های جديدالاحداث واقع و گاهی کل ملک و يا در بعضی از موارد قسمتی از آن در مسير معابر مذکور واقع می گردند که در اين هنگام ادارات ثبت حسب اطلاع خودشان با اعلام شهرداری و يا مراجعه مالک موظف به اجرای ماده 45 آئين نامه قانون ثبت بشرح زير می باشد:
الف - چنانچه کل ملک قبل از درخواست ثبت در اثر موارد يادشده از بين برود پس از اطلاع واصله که به يکی از طرق فوق الذکر صورت می پذيرد بايستی پس از رسيدگی موضوع و معاينه محل توسط نماينده و نقشه بردار و احراز واقعيت مراتب از بين رفتن ملک در دفتر توزيع اظهارنامه قيد شود.
ب - چنانچه ملک ثبت و آگهيهای نوبتی و تحديدی آن منتشر و تحديد حدود هم شده باشد ولی سند مالکيت نسبت به آن صادر نشده باشد پس از معاينه محل و تنظيم صورتمجلس مراتب از بين رفتن ملک در اظهارنامه و صورتجلسه تحديدی قيد و به امضاء نماينده و نقشه بردار و مسئول اداره می رسد.
ج - چنانچه ملک ثبت دفتر املاک هم شده باشد پس از انجام معاينه محل و تنظيم صورتجلسه لازم مراتب از بين رفتن ملک در ستون ملاحظات دفتر املاک نيز قيد و سند مالکيت هم در صورت ارائه اخذ و باطل و ضميمه پرونده می شود.
د - درصورتيکه قسمتی از ملک در اثر اصلاحات از بين برود و ملک هم ثبت شده و تحديد حدود آن هم به عمل آمده باشد اعم از اينکه نسبت به آن سند مالکيت صادر شده يا نشده باشد متقاضی هم تقاضا نمايد بدين ترتيب بايستی اقدام گردد:
پس از وصول درخواست کتبی مالک ضمن دستور ثبت تقاضا در دفتر انديکاتور و تعيين وقت مراجعه بعدی و اعلام آن به متقاضی وسيله مسئول اداره موضوع برای اقدام به يکی از نمايندگان و نقشه برداران ارجاع می گردد.
تقاضا در دفتر انديکاتور ثبت می شود و جهت ضميمه نمودن به پرونده به بايگانی ارسال می گردد در بايگانی پرونده از رديف مربوطه استخراج و همراه با تقاضا نزد نماينده و نقشه بردار تعيين شده ارسال می شود.
نماينده پرونده را بررسی و درصورتيکه ملک داخل در محدوده شهر باشد نامه ای به شهرداری می نويسد که در آن ضمن توضيح موضوع نماينده ای جهت عزيمت به محل و حضور در روز مقرر از شهرداری درخواست می نمايد و در نامه خاطرنشان می سازد که عدم مراجعه و حضور نماينده شهرداری مانع از انجام کار ثبت نخواهدبود.
بديهی است در مورد املاکی که خارج از محدوده شهر هستند درخواست نماينده مراجع ذيربط از قبيل منابع طبيعی يا هيات واگذاری زمين حسب مورد بشرح فوق انجام می شود. و نيز چنانچه ملک خارج از شعاع 30 کيلومتر باشد متقاضی موظف به توديع فوق العاده ماموريت و هزينه سفر نماينده و نقشه بردار به ميزان مدتی که از طرف مسئول اداره تعيين می شود می باشد که می بايستی پرونده جهت محاسبه فوق العاده و هزينه سفر متعلقه به حسابداری ارسال شود و در آنجا متصدی حسابداری فوق العاده متعلقه را محاسبه و فيش مخصوص را تنظيم و به متقاضی تسليم می دارد تا در حساب سپرده ثبت نزد بانک ملی مربوطه توديع نمايد که متقاضی پس از توديع نسخ لازم را به حسابداری تسليم می دارد تا ضميمه پرونده شود.
سپس نماينده و نقشه بردار در روز مقرر به اتفاق نماينده مراجع ذيربط در صورت مراجعه به همراه متقاضی به محل وقوع ملک عزيمت می نمايند.
پس از حضور در محل ملک وسيله مالک معرفی و نماينده حدود را با پرونده ثبتی تطبيق و نقشه بردار کروکی وضع موجود را برداشت و تاريخ مراجعه بعدی را به متقاضی اعلام می دارند.
سپس درصورتيکه قسمتی از ملک در مسير واقع و از بين رفته باشد حدود باقيمانده وسيله نقشه بردار ترسيم و صورتجلسه اصلاحی که نمايانگر حدود جديد است وسيله نماينده تنظيم می گردد.اين صورتجلسه که نماينده آن را با عنوان صورتجلسه اصلاحی موضوع ماده 45 آئين نامه قانون ثبت تنظيم می نمايد می بايستی دارای مشخصات زير باشد:
ه- چگونگی ازبين رفتن مقداری از ملک با ذکر علت بطور مشروح و مستدل در آن قيد شود.
و - حدود اوليه ملک در آن مرقوم و سپس حدود جديد با توضيح لازم و چگونگی تغيير حاصله در وضعيت ملک در آن نوشته شود.
ز - صورتجلسه به امضاء نماينده و نقشه بردار و نيز نمايندگان مراجع ذيربط در صورت حضور در جلسه برسد و نيز متقاضی آن را امضاء نمايد.
بعد از تنظيم صورتجلسه بشرح فوق چنانچه ملک دارای سند مالکيت باشد پيش نويس سند جديد را نيز نماينده با حدود اصلاحی تهيه و مراتب را همراه با صورتجلسه و نقشه ضمن گزارشی به استحضار مسئول اداره می رساند. مسئول اداره پس از بررسی سوابق پرونده ثبتی و ملاحظه نقشه ترسيمی و تطبيق آن با حدود مندرج در صورتجلسه اصلاحی در صورتيکه اشکالی متصور نباشد دستور ثبت گزارش را در دفتر انديکاتور می دهد پيش نويس سند مالکيت را امضاء می نمايد و نيز دستور پرداخت فوق العاده نماينده و نقشه بردار را در صورت تعلق به حسابداری داده و پرونده را جهت انجام اقدامات بعدی به دفتر املاک ارجاع می نمايد.
آنگاه گزارش نماينده ثبت دفتر انديکاتور می شود و پس از پرداخت فوق العاده نماينده و نقشه بردار وسيله حسابداری پرونده برای اقدام بعدی به دفتر املاک ارسال می شود. متصدی دفتر املاک مراتب اصلاح حدود را در ملاحظات دفتر املاک قيد و حدود اصلاحی جديد را ذيل همان ثبت و صفحه اوليه ثبت می نمايد. و پس از گواهی دفتر بازداشتی و ابطال سند مالکيت اوليه سند مالکيت جديد را تحرير می نمايد سپس دفتر املاک و پرونده را برای امضاء نزد مسئول مربوطه ارسال می دارد.
مسئول مربوطه پس از کنترل سند مالکيت جديد تحرير شده و ثبت دفتر املاک آن را امضاء می نمايد و پرونده تا مراجعه متقاضی به بايگانی ارسال می شود. پس از مراجعه متقاضی پرونده به حسابداری فرستاده می شود تا بهاء دفترچه سند مالکيت از او اخذ گردد و پس از پرداخت بهاء دفترچه سند مالکيت وسيله متقاضی و ضميمه نمودن فيش پرداخت به سابقه پرونده جهت تسليم سند به متقاضی مجددا به بايگانی اعاده می شود.
در بايگانی سند مالکيت پس از نخ کشی و پلمپ در دفتر تسليم سند ثبت می شود و پس از احراز هويت مالک که معمولا با ملاحظه شناسنامه صورت می گيرد در قبال اخذ رسيد در دفتر تسليم سند و ستون ملاحظات پيش نويس سند مالکيت به او تسليم می گردد و در خاتمه پرونده در رديف مربوطه در بايگانی ضبط می شود.
شايان ذکر است چنانچه ملکی که قسمتی از آن در اثر اصلاحات از بين رفته تحديد حدود شده و زمان واخواهی آن هم بلامعارض سپری گشته ولی سند مالکيت نسبت به آن صادر نشده باشد مراتب صورتجلسه اصلاحی در برگ تحديد حدود قيد و به امضاء نماينده و نقشه بردار و متقاضی می رسد.
24- روش اجرای احکام افراز صادره از مراجع قضائی صالحه (موضوع قانون افراز مصوب سال 57)
گرچه بموجب قانون مصوب 22 آبان 1357 اختيار افراز املاک مشاع به ادارات ثبت اسناد و املاک تفويض گرديده و ادارات ثبت مجاز به انجام افراز املاک مشاع حسب تقاضای احد يا تعدادی از مالکين مشاعی می باشند ولی بموجب ماده دوم قانون مذکور هر يک از شرکاء می توانند به تصميم واحد ثبتی مربوطه مبنی بر افراز ملک در مهلت مقرر در ماده 2 قانون يادشده به دادگاه شهرستان محل وقوع ملک (دادگاه حقوقی) اعتراض نمايند که در اين صورت ادارات ثبت سوابق افرازی و عنداللزوم پرونده ثبتی را حسب تقاضای مرجع يادشده جهت رسيدگی نهائی به دادگاه حقوقی مربوطه ارسال می دارند.
بديهی است دادگاه حقوقی پس از رسيدگی نهائی يا تصميم افراز متخده از طرف اداره ثبت را تاييد يا خود مبادرت به صدور حکم ديگری می نمايد که در هر صورت حکم صادره از مرجع يادشده جهت اجراء به ثبت محل ارسال می گردد که روش عملی اجرای احکام افراز صادره از مراجع قضائی بدين شرح است:
متقاضی بايدتقاضای خودرا همراه بااصل يارونوشت مصدق حکم قطعی افراز به ثبت محل تسليم نمايد. منظور از رونوشت مصدق اين است که مطابقت رونوشت حکم افراز با اصل آن بايد به تاييد دفتر دادگاه محل برسد و به آن تمبر الصاق شود.
رئيس ثبت دستور ثبت تقاضا در دفتر انديکاتور را صادر می نمايد و به متقاضی تاريخ وقت مراجعه بعدی را اعلام می دارد. تقاضای متقاضی ثبت دفتر انديکاتور می شود و همراه با ضمائم به بايگانی ارسال می گردد تا در پرونده ثبتی مربوطه ضبط شود.
در روز مراجعه متقاضی که قبلا تعيين شده بايگانی پرونده را جهت تعيين نماينده و نقشه بردار نزد مسئول اداره ارسال می دارد و او با توجه به دفتر اوقات خود نماينده و نقشه برداری را جهت انجام اقدامات بعدی تعيين می نمايد.
ضمنا چنانچه محل وقوع ملک خارج از شعاع 30 کيلومتر باشد فوق العاده ماموريت و هزينه سفر نماينده و نقشه بردار به ميزان مدتی که توسط مسئول اداره تعيين می شود و به شرحی که قبلا توضيح داده شد بايستی وسيله متقاضی به حساب سپرده ثبت نزد بانک ملی مربوطه توديع و فيش آن جهت ضبط در پرونده به ثبت ارائه شود.
سپس نماينده و نقشه بردار همراه با متقاضی به محل وقوع ملک عزيمت می نمايند و بعد از حضور در محل متقاضی بايستی ملک را معرفی و نماينده حدود آن را با سوابق پرونده ثبتی تطبيق و بعد حدود قطعات افراز شده مندرج در حکم را با محل مقايسه و تطبيق و کنترل و نقشه بردار حدود کل ملک و قطعات افراز شده را برداشت نموده و قطعات افرازی را برابر قيمت منطقه ای ارزيابی نمايد. (بند 378 مجموعه بخشنامه های ثبتی).
بعد از ترسيم نقشه ملک وسيله نقشه بردار که بايستی نمايانگر حدود و مشخصات قطعات افرازی باشدنماينده صورتجلسه افراز را باملاحظه پرونده ثبتی ومشاهدات خوددرمحل وتوجه به حکم صادره ازدادگاه ورعايت حدودومشخصات ملک براساس سوابق پرونده ثبتی و موقعيت محل و حکم صادره تنظيم می نمايد.
اين صورتجلسه که با عنوان صورتجلسه افراز تهيه می شود نماينده بايستی بعد از توضيح کامل جريان ثبتی ملک در مقدمه و ذکر حدود اوليه ملک و اسامی مالکين مشاعی چگونگی افراز را با اشاره به حکم صادره دادگاه توضيح داده و حدود و مشخصات و مساحت قطعات افراز شده را با تعيين شمارات فرعی از اصلی مربوطه به ترتيب قيد نمايد و هر قطعه را در سهم همان فردی که در حکم افراز به او تعلق گرفته قرار دهد و پيش نويس سند مالکيت قطعات مفروز شده را بنام مالکين مربوطه تهيه و به گواهی دفتر املاک بازداشتی برساند.
نماينده صورتجلسه افراز را خود امضاء و پس از امضاء نقشه بردار همراه با نقشه ترسيمی و برگ ارزيابی تنظيم شده که به قيمت منطقه ای خواهدبود و به امضاء نقشه بردار و ارزياب و متقاضی هم بايد برسد همراه با پرونده و پيش نويس اسناد مالکيت تهيه شده طی گزارشی به استحضار مسئول اداره می رساند.
رئيس اداره پس از بررسی صورتجلسه و تطبيق مفاد آن با پرونده ثبتی و حکم صادره دادگاه و کنترل پيش نويس اسناد مالکيت تهيه شده چنانچه اشکالی را ملاحظه ننمايد پيش نويس اسناد را امضاء و دستور ثبت صورتجلسه افراز را در دفتر املاک صادر می نمايد و به حسابداری اجازه می دهد که فوق العاده ماموريت و هزينه سفر نماينده و نقشه بردار را در صورت تعلق به شرحی که قبلا توضيح داده شده پرداخت نمايد.
در اين مرحله از اقدام متقاضی مکلف است هزينه افراز و ساير حقوق ثبتی متعلقه سهم خود را همراه با بهاء دفترچه سند مالکيت حسب محاسبه حسابداری در بانک توديع و فيش آن را جهت ضميمه نمودن پرونده به حسابداری ارائه نمايد. (ماده 3 قانون افراز).
بعد از توديع هزينه افراز و ساير حقوق ثبتی متعلقه و بهاء دفترچه سند مالکيت پرونده جهت اقدام بعدی به دفتر املاک ارسال می شود متصدی دفتر املاک با توجه به دستور صادره از طرف رئيس اداره مراتب صورتجلسه افراز را در ستون ملاحظات ثبت و صفحه دفتر املاکی که سهام مشاعی هر مالک در آن ثبت شده قيد می نمايد و با توضيح موضوع خروجی زده و حدود و مشخصات هر کدام از قطعه يا قطعات افرازی را در دفتر جاری املاک ثبت نموده و شماره ثبت صفحه جديد را در ستون ملاحظات ثبت و صفحه مشاعی مربوطه قيد می نمايد سپس سند مالکيت مشاعی اوليه را باطل و سند جديد را تحرير می کند.
آنگاه ثبت دفتر املاک و سند مالکيت تحرير شده را به امضاء مسئول اداره می رساند و پرونده را جهت تسليم سند به متقاضی به بايگانی ارسال می دارد. در بايگانی ابتدا سند نخ کشی و پلمپ می شود بعد در دفتر تسليم سند ثبت می گردد و پس از احراز هويت متقاضی که معمولا با ملاحظه شناسنامه آن تحقق می پذيرد در قبال اخذ رسيد در دفتر تسليم سند و ستون ملاحظات پيش نويس سند مالکيت به او تسليم می گردد. و پرونده در رديف مربوطه ضبط می شود. لازم به تذکر است چنانچه ملکی بموجب تصميم قطعی غيرقابل افراز تشخيص داده شود با تقاضای هر يک از شرکاء به دستور دادگاه شهرستان (دادگاه حقوقی) فروخته می شود (ماده 4 قانون افراز) که در اين صورت وجوه حاصله از فروش ملک غيرقابل افراز پس از کسر هزينه عمليات اجرائی طبق دستور دادگاه بين شرکاء به ميزان سهام و مالکيت آنها تقسيم خواهدشد (ماده 10 آئيننامه قانون افراز).
25- روش ضميمه نمودن دفترچه انتقالات (سند متمم)
دفترچه متمم اسناد مالکيت يا بعبارت ديگر سند متمم دفترچه ای است بهادار که بعد از پر شدن ستونهای نقل و انتقالات سند مالکيت که در صفحات آخر اسناد مالکيت پيش بينی شده حسب تقاضای مالک با رعايت تشريفات زير بدان ضميمه می گردد. (بند 310 مجموعه بخشنامه های ثبتی) بدين معنی اگر ستون نقل و انتقالات سند مالکيت ملکی بر اثر انجام معاملات متعدد اعم از شرطی و رهنی و قطعی پر شود مالک می تواند با مراجعه به اداره ثبت محل وقوع ملک و تسليم تقاضا درخواست سند متمم را بنمايد که در اين صورت متقاضی می بايستی تقاضای خود را همراه با اصل سند مالکيت که ستون نقل و انتقالات آن پر شده به ثبت محل تسليم دارد.
رئيس ثبت بعد از بررسی و ملاحظه سند مالکيت درصورتيکه ستون نقل و انتقالات آن پر شده باشد دستور ثبت تقاضا را در دفتر انديکاتور می دهد و تقاضا را برای اقدام به دفتر املاک ارجاع می نمايد. متصدی دفتر پس از ثبت تقاضا در دفتر انديکاتور آن را برای ضميمه نمودن پرونده به بايگانی ارسال می دارد.
در بايگانی پرونده مربوطه از رديف خود استخراج و همراه با تقاضای متقاضی جهت پرداخت بهاء دفترچه متمم به حسابداری ارسال می گردد.
در حسابداری فيش مربوط تنظيم و جهت پرداخت بهاء دفترچه به متقاضی تسليم می گردد و او بهاء دفترچه را در بانک ملی توديع و نسخ لازم از فيش را به حسابداری ارائه می دهد تا ضميمه پرونده نمايند بعد از ضميمه نمودن فيش پرداخت بهاء دفترچه به سابقه، يک جلد سند متمم بدان اختصاص و پرونده به دفتر املاک ارسال می گردد.
متصدی دفتر املاک شماره مسلسل سند متمم را در ستون مربوط دفتر املاک و سند اوليه و پيش نويس سند مالکيت قيد و مراتب را به امضاء مسئول مربوط می رساند سپس پرونده جهت تسليم سند به متقاضی به بايگانی ارسال می گردد در آنجا سند متمم ضميمه سند اوليه گشته و بعد از نخ کشی و پلمپ در دفتر تسليم اسناد ثبت و سپس در قبال اخذ رسيد در دفتر مذکور و ستون ملاحظات پيش نويس سند مالکيت به متقاضی تسليم و پرونده در رديف مربوط ضبط می شود.
26- روش اصلاح حد به کوچه
چنانچه در اثر تغيير وضعيت در مجاورين املاک ثبت شده تغييری در وضع حدود اربعه ملکی که دارای سند مالکيت می باشد حاصل شود يا بعبارت ديگر يک يا چند حد از حدود اربعه ملک ثبت شده ای که قبلا به پلاک مشخصی محدود شده در اثر تغيير وضع مجاورين به کوچه محدود شود مالک می تواند با مراجعه به اداره ثبت محل وقوع ملک تقاضای اصلاح حد ملک خود به کوچه را بنمايد. (بند 306 مجموعه بخشنامه های ثبتی).
ادارات ثبت می توانند با رعايت ضوابط مقرر فراز يک در بند (ز) امور متفرقه اختيارات تفويضی هيات نظارت به روسای واحدهای ثبتی برابر مقررات اقدام نمايند. که در اين صورت متقاضی بايستی تقاضای خود مبنی بر اصلاح حدبه کوچه را به ثبت محل تسليم دارد رئيس ثبت دستور ثبت تقاضا را در دفتر انديکاتور می دهد و وقت مراجعه بعدی و معاينه محل را تعيين و به متقاضی اعلام می دارد.
سپس تقاضا در دفتر انديکاتور ثبت و جهت ضميمه نمودن به پرونده به بايگانی ارسال می شود. بايگانی پرونده را از رديف مربوط استخراج و جهت ارجاع به نماينده نزد مسئول اداره ارسال می دارد.
رئيس ثبت پرونده را برای بررسی مقدماتی و استعلام از شهرداری به يکی از نمايندگان ارجاع می نمايد. نماينده پرونده را بررسی و مراتب چگونگی احداث کوچه و وضعيت آن را به لحاظ عام بودن يا غير آن از شهرداری استعلام می نمايد و متذکر می گردد که شهرداری پاسخ را تا قبل از روز معاينه محل که تاريخ آن بوسيله رئيس اداره تعيين شده ارسال نمايد.
نامه پس از امضاء مسئول اداره و صدور از دفتر انديکاتور به شهرداری ارسال می گردد. سپس پرونده جهت ضبط تا وصول پاسخ از شهرداری و روز معاينه محل به بايگانی فرستاده می شود. بعد از وصول پاسخ از شهرداری رئيس ثبت دستور ثبت آن را در دفتر انديکاتور می دهد سپس نامه جهت ضبط در پرونده تا روز معاينه محل به بايگانی ارسال می گردد.
در روز مقرر با مراجعه متقاضی پرونده نزد مسئول اداره ارسال می شود تا نماينده و نقشه برداری را جهت اقدام تعيين نمايد و پس از انتخاب نماينده و نقشه بردار آنان به اتفاق متقاضی به محل وقوع ملک عزيمت می نمايند.
پس از حضور در محل مالک ملک را معرفی و نماينده حدود آن را با پرونده ثبتی مربوطه تطبيق و نقشه بردار نقشه وضع موجود ملک را برداشت می نمايد.
پس از ترسيم نقشه وضع موجود که نمايانگر کوچه احداثی بايد باشد نماينده صورتجلسه اصلاحی مربوطه را تنظيم می نمايد. در اين صورتجلسه که با عنوان صورتجلسه اصلاح حد به کوچه تنظيم می شود نماينده می بايستی جريان ثبتی ملک را در مقدمه آن بطور مشروح بيان نموده و سپس به تقاضای متقاضی مبنی بر ايجاد کوچه در يکی از حدود ملک اشاره و نظريه واصله شهرداری را در صورتجلسه مرقوم آنگاه حدود اصلاحی را برابر نقشه ترسيمی نقشه بردار در صورتجلسه قيد نمايد و صورتجلسه را خود امضاء نموده و به امضاء نقشه بردار و مالک هم برساند و در صورت امکان امضاء نماينده شهرداری، او نيز امضاء نمايد. سپس صورتجلسه را همراه با نقشه ترسيمی طی گزارشی به استحضار رئيس اداره برساند. رئيس ثبت پس از مطالعه و بررسی صورتجلسه و تطبيق مفاد و مندرجات آن با پرونده ثبتی و کنترل حدود اصلاحی جديد با نقشه ترسيمی و توجه به پاسخ شهرداری درصورتيکه کوچه بن بست نباشد و اشکال ديگری هم ملاحظه نگردد با استفاده از اختيارات تفويضی هيات نظارت دستور ثبت گزارش نماينده و صورتجلسه اصلاحی را در دفتر انديکاتور می دهد و پرونده را برای انجام اقدامات بعدی به دفتر املاک ارجاع می نمايد.
بعد از ثبت گزارش و صورتجلسه در دفتر انديکاتور متصدی دفتر پرونده را همراه با ضمائم به دفتر املاک ارسال می دارد. متصدی دفتر املاک مراتب اصلاح حد را در ستون ملاحظات دفتر املاک ثبت و نيز موضوع را در پيش نويس سند مالکيت و صفحه ملاحظات سند مالکيت که در اين مرحله وسيله متقاضی ارائه می شود توضيح می دهد سپس ثبت دفتر املاک و پيش نويس و سند مالکيت را به امضاء مسئول اداره می رساند. آنگاه پرونده جهت تسليم سند اصلاح شده به متقاضی به بايگانی ارسال می گردد و در آنجا سند در قبال اخذ رسيد در ذيل تقاضای اوليه متقاضی به او تسليم می گردد و پرونده در رديف مربوطه ضبط می شود. بديهی است در صورتيکه طبق اعلام شهرداری کوچه بن بست باشد يک نسخه از صورتجلسه اصلاحی نماينده همراه با فتوکپی نقشه طی گزارشی جهت طرح در هيات نظارت به ثبت منطقه ارسال می شود. اين گزارش که عنوان اداره کل ثبت منطقه مربوطه مرقوم می گردد بايستی حاوی جريان ثبتی ملک و چگونگی احداث کوچه و وضع کوچه مستند به نظر شهرداری و نمايانگر حدود جديد ملک باشد که در اين صورت اصلاح سند موکول به وصول رای قطعی هيات نظارت خواهدبود.
27- روش اجرای ماده 149 الحاقی قانون ثبت نسبت به املاکی که دارای سند مالکيت می باشد
بسيار اتفاق افتاده املاکی در گذشته با مساحت معينی مورد معامله واقع شده ولی بعدا معلوم گرديده که دارای اضافه مساحت می باشد. چنانچه اضافه مساحت حاصله ناشی از تجاوز به مجاورين و شوارع و اموال عمومی نباشد و به تاييد نماينده ثبت و تشخيص رئيس اداره داخل در محدوده سند مالکيت باشد و با اصلاح آن حقی از کسی تضييع نشود مالک می تواند درخواست اصلاح سند مالکيت خود را از ثبت محلی که ملک در حوزه آن واقع است بنمايد. (موضوع ماده 149 الحاقی قانون ثبت و بند 391 مجموعه بخشنامه های ثبتی). در اين صورت مالک می بايستی تقاضای خود را مبنی بر اصلاح سند نسبت به اضافه مساحت به ضميمه بنچاق معامله اوليه به ثبت محل تسليم دارد.
رئيس ثبت دستور ثبت تقاضا در دفتر انديکاتور را می دهد و روز معاينه محل را تعيين و به متقاضی اعلام می دارد. سپس تقاضا در دفتر انديکاتور ثبت و جهت ضبط در پرونده مربوطه تا روز مراجعه متقاضی به بايگانی ارسال می شود. بديهی است چنانچه محل وقوع ملک خارج از شعاع 30 کيلومتر باشد فوق العاده ماموريت و هزينه سفر نماينده و نقشه بردار به ميزان مدتی که از طرف رئيس ثبت تعيين می شود بايد وسيله متقاضی به حساب سپرده ثبت واريز گردد.
بعد از توديع فوق العاده ماموريت و هزينه سفر نماينده و نقشه بردار وسيله متقاضی به نحوی که شرح آن در قبل بيان شد نماينده و نقشه بردار در روز مقرر همراه متقاضی به محل وقوع ملک عزيمت می نمايند. بعد از حضور در محل مالک ملک را معرفی و نماينده حدود آن را با سوابق موجود در پرونده ثبتی تطبيق و با مجاورين کنترل و در مورد اينکه آيا اضافه مساحت داخل در محدوده سند مالکيت می باشد يا خير بررسی های لازم را با همکاری نقشه بردار در محل انجام می دهد.
نقشه بردار نقشه وضع موجود ملک را برداشت و سپس نقشه ای که نمودار وضع گذشته و حال ملک باشد ترسيم می نمايد آنگاه نماينده صورتجلسه معاينه محل را تنظيم می نمايد.
در اين صورتجلسه که نماينده آن را با عنوان صورتجلسه اجرای ماده 149 الحاقی قانون ثبت نسبت به پلاک موردنظر تنظيم می نمايد بايستی جريان ثبتی ملک را در مقدمه آن بطور مشروح توضيح و نام مالک را قيد سپس با اشاره به تقاضای مالک مبنی بر وجود اضافه مساحت مشاهدات خود را در محل در صورتجلسه مرقوم داشته و چگونگی ايجاد اضافه مساحت را بيان نموده و گواهی لازم مبنی بر عدم تجاوز به مجاورين و شوارع و اموال عمومی را بنمايد و در نهايت ضمن تعيين ميزان اضافه مساحت که وسيله نقشه بردار محاسبه می شود صريحا اظهارنظر نمايد که اضافه مساحت داخل در محدوده سند مالکيت می باشد و با اصلاح آن حقی از کسی و يا مجاورين تضييع نمی گردد. سپس صورتجلسه را خود امضاء نموده و به امضاء نقشه بردار و مالک رسانيده و همراه با گزارشی به ضميمه پرونده ثبتی مراتب را به استحضار رئيس اداره می رساند. رئيس اداره صورتجلسه را بررسی و با ملاحظه نقشه های سابق و لاحق ملک و پرونده ثبتی مربوطه چنانچه تشخيص داد اظهارات نماينده و نقشه بردار صحيح بوده و موجبات تضييع حق از کسی با اصلاح سند مالکيت ايجاد نمی گردد و موضوع از مصاديق ماده 149 الحاقی قانون ثبت می باشد ضمن صدور دستور اصلاح سند پرونده را جهت محاسبه بهاء اضافه مساحت طبق بهاء مندرج در اولين سند انتقال درصورتيکه شرط يا قراری در اين خصوص در سند انتقال اوليه قيد نشده باشد به حسابداری ارجاع می نمايد. درصورتيکه تعيين ارزش اضافه مساحت ميسر نباشد ارزش اضافه مساحت در زمان اولين معامله وسيله نقشه بردار و ارزياب تعيين خواهدشد (تبصره ذيل ماده 149 الحاقی).
پرونده برای محاسبه اضافه مساحت و نيز ساير حقوق ثبتی متعلقه و پرداخت فوق العاده نماينده و نقشه بردار به حسابداری ارسال می شود. حسابداری بهاء اضافه مساحت را بشرح فوق تعيين و ساير حقوق ثبتی متعلقه را محاسبه و فيشهای مربوط را تنظيم و جهت توديع به حساب سپرده و واريز به حساب درآمد ثبت به متقاضی تسليم می دارد و فوق العاده نماينده و نقشه بردار را طبق روالی که شرح آن گذشت به آنان پرداخت می نمايد. متقاضی بهاء اضافه مساحت را در حساب سپرده توديع و حقوق دولتی متعلقه را به حساب درآمد ثبت نزد بانک ملی مربوطه واريز و فيش های لازم را به حسابداری ثبت تسليم می دارد تا ضميمه پرونده شود.
بعد از توديع وجوه ياد شده وسيله متقاضی پرونده نزد نماينده مربوطه ارسال می گردد تا مراتب اصلاح را در پيش نويس سند مالکيت قيد نموده و به مالک اوليه اخطار نمايد که جهت دريافت بهاء اضافه مساحت به ثبت مراجعه نمايد. آنگاه پيش نويس اصلاح شده و اخطارهای تهيه شده را به امضاء مسئول اداره می رساند.
اخطارها بعد از صدور از دفتر انديکاتور جهت ابلاغ به مامور مربوطه تسليم می گردد و مامور پس از ابلاغ نسخه ديدار شده را با قيد امضاء و گواهی لازم پس از ملاحظه مسئول اداره و اطمينان از صحت ابلاغ جهت ضبط در پرونده به بايگانی تحويل می دهد. سپس پرونده جهت توضيح مراتب اصلاحی به دفتر املاک ارسال می گردد متصدی دفتر املاک شماره صورتجلسه و مراتب اصلاحی و ميزان اضافه مساحت را در ستون ملاحظات ثبت دفتر املاک و صفحه ملاحظات سند مالکيت که در اين مرحله وسيله متقاضی ارائه می شود توضيح داده و به امضاء مسئول اداره می رساند. سپس پرونده جهت تسليم سند به متقاضی به بايگانی ارسال می شود و پس از اخذ رسيد در ذيل تقاضای اوليه به متقاضی تسليم می گردد و پرونده در رديف مربوطه ضبط می شود.
شايان ذکر است چنانچه ملک مورد اصلاح در رهن يا بيع شرط باشد اصلاح آن موکول به کسب موافقت خريداران اسناد مذکور می باشد.
28- روش ابطال اسناد مالکيت قبلی و صدور سند مالکيت جديد در اجرای قانون زمين شهری و احکام دادگاهها و اسناد انتقال اجرائی
اسناد مالکيت صادره از طرف ادارات ثبت هميشه معتبر هستند و فقط با حکم قطعی مراجع قضائی صالحه يا قانون مصوب مجلس شورای اسلامی که به تاييد شورای نگهبان هم رسيده باشد و يا در صورت انتقال ملک وسيله اجراء به ديگری قابل ابطال می باشند که بعد از وصول نامه درخواست ابطال سند از مراجع صلاحيت دار به همراه مدارک قطعی قابل قبول مانند رای کميسيون ماده 12 مبنی بر موات بودن ملک در مورد املاک مشمول قانون زمين شهری و امثالهم يا ارائه حکم قطعی از مرجع قضائی صالحه وسيله ذينفع يا سند انتقال اجرائی وسيله متعامل رئيس ثبت دستور ثبت تقاضا در دفتر انديکاتور را می دهد و موضوع را برای بررسی و اقدام به دفتر املاک ارجاع می نمايد. متصدی دفتر پس از ثبت تقاضا در دفتر انديکاتور آن را همراه با ضمائم اش به بايگانی ارسال می دارد تا پرونده ثبتی را ضميمه نمايند. در بايگانی پرونده مربوطه از رديف خود استخراج و همراه با سوابق به دفتر املاک ارسال می شود. متصدی دفتر املاک پس از بررسی سوابق و ملاحظه مدارک ابرازی و تطبيق مشخصات مندرج در آن با محتويات پرونده ثبتی و پس از حصول اطمينان از عدم اشکال مراتب ابطال سند مالکيت اوليه را در ستون ملاحظات دفتر املاک مربوط و پيش نويس سند مالکيت اوليه با قيد شماره نامه يا حکم يا سند انتقال اجرائی توضيح می دهد سپس پيش نويس سند مالکيت جديد را تهيه می نمايد. در اين پيش نويس علاوه بر قيد مشخصات کامل مالک جديد و حدود و مشخصات ملک بايستی جريان پرونده ثبتی و نحوه ابطال سند مالکيت اوليه و شماره و تاريخ مستند ابطال بطور مشروح نوشته شود و بعد از گواهی دفتر بازداشتی مراتب قيد شده در دفتر املاک و پيش نويس سند مالکيت اوليه و نيز پيش نويس سند مالکيت جديد را که با همان ثبت صفحه اوليه تنظيم شده به امضاء مسئول مربوطه برساند. سپس درصورتيکه سند مالکيت اوليه به طريقی ارائه شد آن را هم باطل و ضميمه پرونده ثبتی نمايد ولی در هر صورت بعد از انجام تشريفات فوق بخشنامه ای را خطاب به دفاتر اسناد رسمی مبنی بر ابطال سند مالکيت اوليه تهيه می نمايد در اين بخشنامه نيز مشخصات کامل ملک و مالک و شماره و تاريخ مستند ابطال سند مالکيت اوليه و نام و مشخصات مالک جديد با تصريح بر ابطال سند مالکيت اوليه قيد می شود و بخشنامه را مسئول مربوطه امضاء و پس از درج شماره بر آن وسيله دفتر انديکاتور به دفاتر اسناد رسمی تابعه ارسال می دارد. آنگاه پرونده به حسابداری جهت پرداخت بهاء دفترچه سند مالکيت فرستاده می شود و پس از پرداخت بهاء دفترچه سند مالکيت وسيله ذينفع پرونده برای تحرير سند به دفتر املاک برگشت می شود. متصدی دفتر املاک سند مالکيت را تحرير و پيش نويس و سند را به امضاء مسئول مربوط می رساند و پرونده را برای تحويل سند به ذينفع به بايگانی ارسال می دارد. در بايگانی ابتدا سند نخ کشی و پلمپ می شود و بعد در دفتر تسليم سند ثبت می گردد آنگاه پس از احراز هويت از متقاضی به نحوی که قبلا توضيح داده شد در قبال اخذ رسيد از او در دفتر تسليم سند و ستون ملاحظات پيش نويس سند مالکيت به او تسليم می گردد. و پرونده در رديف خود در بايگانی ضبط می شود. بديهی است چنانچه صدور سند مالکيت جديد مستند به سند انتقال اجرائی باشد علاوه بر تقاضای ذينفع ارائه صورتجلسه تحويل ملک که وسيله مامور اجراء تنظيم می شود يا اقرار به تحويل ملک از ناحيه متعامل همراه با سند انتقال اجرائی ضروری است.
29-روش رسيدگی به اسناد مالکيتی که معارض اعلام می شود و نحوه ابطال آن
چنانچه نسبت به تمام يا قسمتی از ملکی دو بار سند مالکيت صادر شود سند مالکيت موخرالصدور را که نسبت به تمام يا قسمتی از ملک صادر شده سند معارض گويند بديهی است سند مالکيت مقدم الصدور تا موقعيکه بموجب حکم قطعی نهائی دادگاه باطل نشده معتبر است و سند مالکيت موخرالصدور نيز تا زمانی که حکم قطعی نهائی دادگاه به صحت آن صادر نشده نسبت به ميزان و مورد تعارض سند معارض تلقی می شود. (بند 1 از ماده 3 لايحه قانونی راجع به اشتباهات ثبتی و اسناد مالکيت معارض).
ادارات ثبت مکلفند به محض اطلاع از صدور اسناد مالکيت معارض اعم از اينکه نسبت به اصل يا حدود يا حقوق ارتفاقی باشد فورا وفق مقررات به موضوع رسيدگی نمايند. (ماده 1 آئيننامه اجرائی رسيدگی اسناد مالکيت معارض و هيات نظارت و شورای عالی ثبت).
ولی صاحبان اسناد مالکيت معارض نيز می توانند بعد از اطلاع از موضوع تعارض جهت تعيين تکليف به اداره ثبت محلی که ملک در حوزه آن واقع است مراجعه نمايند که در اين صورت به شرح زير عمل می شود. بعد از قبول تقاضای اعلام کننده تعارض مسئول اداره دستور ثبت آن را در دفتر انديکاتور می دهد و وقت مراجعه بعدی متقاضی را برای معاينه محل تعيين و به او اعلام می نمايد. سپس تقاضا در دفتر انديکاتور توسط متصدی دفتر ثبت می شود و جهت ضبط در پرونده تا روز مراجعه متقاضی به بايگانی ارسال می شود. بعد از مراجعه متقاضی در روز تعيين شده پرونده را بايگانی جهت تعيين نماينده و نقشه بردار نزد رئيس اداره ارسال می دارد.
رئيس ثبت با توجه به دفتر تعيين اوقات نماينده و نقشه برداری را جهت عزيمت به محل و اقدام تعيين می نمايد. ضمنا چنانچه محل وقوع ملک خارج از شعاع 30 کيلومتر باشد و فوق العاده ماموريت و هزينه سفر به نماينده و نقشه بردار تعلق گيرد متقاضی مکلف است به شرحی که قبلا گفته شد فوق العاده متعلقه را در حساب سپرده ثبت واريز و فيش آن را جهت ضميمه نمودن در پرونده به ثبت تسليم نمايد. سپس نماينده و نقشه بردار همراه متقاضی به محل وقوع ملک عزيمت می نمايند و بعد از حضور در محل متقاضی ملک را معرفی و نماينده حدود آن را با حدود مجاورين و ملک مورد دعوی کنترل و با حدود مندرج در پرونده ثبتی و اسناد مالکيت مجاورين و مورد دعوی مقايسه نموده و نقشه بردار نيز نقشه وضع موجود پلاکهای مورد رسيدگی و دعوی را برداشت و نقشه ای که نمودار حدود و موقعيت پلاکهای مورد رسيدگی و دعوی باشد به نحوی که ميزان تعارض در آن با رنگ خاصی مشخص شود ترسيم و نماينده براساس مشاهدات و بررسی بعمل آمده و نيز نقشه ترسيمی نقشه بردار صورتجلسه لازم را تهيه می نمايد. در اين صورتجلسه که بايد در مقدمه آن جريان ثبتی پلاکهای مورد دعوی بطور مشروح نوشته شود چگونگی وقوع تعارض و علت و ميزان آن و تاريخ صدور اسناد مالکيت مقدم و موخر وسيله نماينده مشخص گردد. آنگاه نماينده صورتجلسه تنظيمی و نقشه ترسيمی را همراه با گزارش عملکرد خود به ضميمه پرونده ثبتی مربوطه به استحضار رئيس اداره می رساند. رئيس ثبت گزارش نماينده و صورتجلسه تنظيمی و نقشه ترسيمی را ملاحظه و بررسی و مندرجات آن را با سوابق موجود در پرونده ثبتی تطبيق و مقايسه و بعد از حصول اطمينان از تعارض ضمن اظهارنظر صريح مبنی بر وقوع تعارض دستور صدور بخشنامه به دفاتر اسناد رسمی حوزه تابعه و تهيه گزارش به ثبت منطقه را صادر می نمايد. (ماده 1 آئيننامه اجرائی اسناد مالکيت معارض). سپس پرونده جهت اجرای دستورات رئيس ثبت نزد نماينده اقدام برگشت می شود.
در بخشنامه يادشده که خطاب به دفاتر اسناد رسمی حوزه تابعه ثبت محل نوشته می شود بايستی ضمن اشاره به وقوع تعارض و صدور اسناد مالکيت معارض نسبت به ملک موردنظر مشخصات کامل ملک و صاحبان اسناد معارض در آن قيد شود و دفاتر اسناد رسمی را به رعايت مواد 4 و 5 قانون اشتباهات ثبتی و اسناد مالکيت معارض توجه داد. آنگاه گزارش لازم به ثبت منطقه مربوط جهت طرح موضوع در هيات نظارت به نحوی که هيچ گونه ابهامی در آن نباشد نوشته می شود.
در اين گزارش نيز می بايستی جريان کامل پرونده های ثبتی مربوط و مشخصات اسناد مالکيت معارض و صاحبان آن و تاريخ صدور آنها به صراحت قيد شود و در آن به وقوع تعارض و ميزان آن صريحا اظهارنظر گردد و نقشه های ترسيمی نيز ضميمه آن ارسال شود. بعد از امضاء بخشنامه و گزارش به ثبت منطقه وسيله مسئول اداره و درج شماره بر آنها توسط متصدی دفتر انديکاتور بخشنامه و گزارش به مراجع ياد شده ارسال می گردد. سپس پرونده برای ضبط تا وصول رای هيات نظارت به بايگانی برگشت می شود. رای هيات نظارت بعد از وصول از طريق ثبت منطقه به دستور رئيس اداره ثبت دفتر انديکاتور می شود آنگاه به استناد تبصره 5 ذيل بند 8 ماده 25 اصلاحی قانون ثبت بمدت 20 روز برای اطلاع ذينفع وسيله متصدی امور دفتری در تابلو اعلانات ثبت محل الصاق می گردد. چنانچه با انقضاء مهلت ياد شده در تبصره 5 فوق الذکر حسب گواهی متصدی دفتر اعتراض به رای هيات نظارت واصل نشود اداره ثبت به دارنده سند مالکيت معارض (موخرالصدور) اخطار می نمايد تا چنانچه نسبت به موضوع در دادگاه صالحه اقامه دعوی کرده گواهی طرح دعوی را ظرف مدت دو ماه از تاريخ رويت اخطار به ثبت محل ارائه و رسيد اخذ نمايد در اين اخطار که خطاب به دارنده سند معارض (موخرالصدور) صادر می شود علاوه بر قيد مطالب يادشده فوق تاکيد می گردد چنانچه ظرف مهلت دو ماه گواهی طرح دعوی را ارائه ننمايد و صاحب سند مقدم الصدور گواهی عدم طرح دعوی را در مدت مزبور از مراجع صالحه اخذ و تقديم اداره ثبت نمايد. ثبت محل بطلان سند مالکيت موخرالصدور (معارض) را نسبت به مورد تعارض اعلام خواهدنمود. (بند 2 از ماده 3 لايحه قانونی راجع به اشتباهات ثبتی و اسناد مالکيت معارض).
اخطار يادشده بعد از امضاء مسئول اداره و درج شماره بر آن وسيله متصدی دفتر انديکاتور جهت ابلاغ به مخاطب به مامور مربوطه تحويل می شود و پرونده جهت ضبط تا انقضاء زمان قانونی يادشده به بايگانی ارسال می گردد. مامور ابلاغ اخطار رويت شده را با قيد گواهی و تاريخ ابلاغ به نظر رئيس اداره می رساند و او پس از حصول اطمينان از صحت ابلاغ دستور ضبط آنها را در پرونده صادر می نمايد.
بعد از انقضاء مهلت دو ماه مقرر در صورتيکه صاحب سند معارض (موخرالصدور) گواهی طرح دعوی را ارائه ننموده باشد و صاحب سند مقدم الصدور گواهی عدم طرح دعوی را ارائه نمايد پرونده نزد رئيس اداره ارسال می شود و او پس از بررسی و حصول اطمينان از صحت اقدامات انجام شده و رعايت موارد قانونی مربوطه دستور ابطال سند مالکيت معارض (موخرالصدور) را صادر و پرونده را برای انجام اقدامات بعدی نزد نماينده عمل ارسال می دارد.
نماينده حسب دستور مسئول اداره مراتب تعارض و ابطال سند مالکيت معارض را در ستون ملاحظات پيش نويس سند مالکيت معارض با اشاره به رای هيات نظارت و انقضاء مواعد قانونی قيد می نمايد و بخشنامه ای را خطاب به دفاتر اسناد رسمی حوزه ثبتی تابعه مبنی بر ابطال سند مالکيت معارض در پيرو بخشنامه قبلی تهيه می کند سپس مراتب قيد شده در پيش نويس سند مالکيت معارض و نيز بخشنامه را به امضاء مسئول اداره می رساند. بخشنامه پس از درج شماره وسيله متصدی دفتر انديکاتور به دفاتر اسناد رسمی تابعه ارسال می گردد.
آنگاه پرونده به دفتر املاک ارسال می شود و متصدی مربوطه مراتب تعارض و ابطال سند مالکيت معارض (موخرالصدور) را در ستون ملاحظات ثبت و صفحه مربوطه قيد و به امضاء مسئول اداره می رساند و سند مالکيت معارض را در صورتيکه دراختيار باشد باطل و ضميمه پرونده می نمايد. سپس پرونده را جهت ضبط در رديف مربوطه به بايگانی ارسال می دارد.
30- روش صدور سند مالکيت بنام وراث
هرگاه فردی که سند مالکيت ملکی بنام او صادر و تسليم شده فوت نمايد وراث او می توانند با ارائه مدارک زير:
الف - تقاضای صدور سند مالکيت
ب - گواهی حصر وراثت
ج - فرم 19 مالياتی
د - اصل سند مالکيت مورث
از اداره ثبت محل وقوع ملک درخواست صدور سند مالکيت نسبت به سهم الارث خود را بنمايند.
توضيح:
1- حصر وراثت حکمی است که بعد از فوت مورث حسب تقاضای احد يا تمامی ورثه بعد از طی تشريفات قانونی لازم از طرف مرجع قضائی صالحه (دادگاه حقوقی) صادر می شود و در آن ضمن اشاره به فوت مورث و تاريخ و محل آن تعداد و مشخصات کامل ورثه متوفی اعم از همسر و پسر و دختر و غيره در آن به وضوح قيد و نيز ميزان سهم الارث آنها برطبق قانون ارث تعيين می شود.
2- فرم 19 مالياتی گواهی است که از طرف اداره امور اقتصادی و دارائی محل صادر می شود و دلالت بر وصول ماليات بر ارث از ورثه و عدم بدهی مالياتی آنان می نمايد که در گواهی مذکور مشخصات ملکی که ورثه قصد دريافت سند آن را بنام خود دارند بايد قيد شده باشد بعد از تحويل مدارک يادشده به ثبت محل مسئول اداره دستور ثبت تقاضا را در دفتر انديکاتور می دهد و سوابق و مدارک ابرازی را جهت بررسی و اقدام به دفتر املاک ارجاع نموده و تاريخ مراجعه بعدی متقاضی يا متقاضيان را تعيين و به آنها اعلام می نمايد. تقاضا پس از ثبت در دفتر انديکاتور همراه با ضمائم جهت ضميمه نمودن پرونده به بايگانی ارسال می شود در بايگانی پرونده از رديف خود خارج و به پيوست تقاضا و ضمائم جهت اقدام به دفتر املاک ارسال می گردد.
متصدی دفتر املاک پس از بررسی سوابق و احراز انحصار وراثت و سمت ورثه نسبت به مورث خلاصه مفاد و شماره گواهی نامه حصر وراثت را در ستون ملاحظات ثبت دفتر املاک مربوطه قيد و در زير ثبت اوليه ملک بنام وراث نسبت به سهام آنها برطبق ماده 105 آئيننامه قانون ثبت، ثبت می نمايد. آنگاه برطبق ماده 121 آئيننامه قانون ثبت برای هر يک از ورثه يک پيش نويس سند مالکيت تهيه وحدود کليه ملک را در يکی از آنها قيد و در بقيه اشاره به پيش نويس مزبور می نمايد و به همين ترتيب در دفتر املاک ثبت و در زير هر سهم اشاره به ثبت و صفحه ای حدود کلی در آن نوشته شده می کند و پس از گواهی دفتر بازداشتی پرونده را جهت امضاء نزد مسئول مربوطه ارسال می دارد. مسئول مربوطه بعد از بررسی و کنترل و ملاحظه سوابق پيش نويس اسناد مالکيت ورثه را امضاء و دستور تحرير اسناد مالکيت جديدمشاعی و ابطال سند مالکيت اوليه را صادر می نمايد. متصدی دفتر املاک حسب دستور مسئول مربوطه اسناد مالکيت جديد مشاعی را تحرير و سند مالکيت مورث را باطل و ضميمه پرونده می نمايد. در وقت مراجعه متقاضی پرونده جهت پرداخت بهاء دفترچه اسناد مالکيت به حسابداری ارجاع می شود متقاضی يا متقاضيان بهاء دفترچه اسناد مالکيت را به حساب درآمد ثبت طبق فيش صادره از حسابداری نزد بانک ملی مربوطه واريز و نسخ لازم را به ثبت تسليم می دارند. آنگاه پرونده همراه با دفاتر املاک مربوطه جهت امضاء ثبت دفاتر املاک و اسناد مالکيت تحرير شده نزد مسئول مربوطه ارسال می شود و او بعد از بررسی اجمالی آنها را امضاء می نمايد. سپس پرونده جهت تسليم اسناد به ورثه به بايگانی ارسال و در آنجا به شرحی که قبلا توضيح داده شد اسناد بعد از نخ کشی و پلمپ و ثبت در دفتر تسليم سند در قبال اخذ رسيد و پس از احراز هويت به ورثه تحويل می گردد و پرونده در رديف مربوطه ضبط می شود.
تذکرات:
1- در صورتيکه تاريخ فوت مورث قبل از سال 1346 باشد نيازی ب-ه مطالبه فرم 19 مالياتی نيست.
2- چنانچه وراث گواهی معتبر مبنی بر پرداخت سهم الارث زوج-ه متوفی را ارائه نمايند سند مالکيت بدون استثناء سهم الارث زوجه بنام کليه ورثه با توجه به گواهی حصر وراثت و يا توافق نامه رسمی مستند به حصر وراثت صادر می شود درغيراينصورت با اقرار ورثه مبنی برعدم توانائ-ی پرداخت سهم الارث زوج-ه نسبت به سهم زوجه سند صادر و تسليم خواهدشد.
3- هرگاه بعضی از ورثه با تسليم رونوشت گواهی حصر وراثت و سای-ر مدارک ضروری تقاضای صدور سند مالکيت سهمی خود از ماترک مورث را بنمايند و اعلام دارند که سند مالکيت مورث نزد احدی از ورثه يا شخص ديگری است که از ابراز و تسليم به وراث يا اداره ثبت امتناع می نمايد اداره ثبت مکلف است به شخص يادشده اخطار نمايد که ظرف ده روز از تاريخ رويت اخطار سند را به ثبت محل تحويل دهد در صورت ارائه طبق روش ذکر شده سند مالکيت بنام ورثه صادر می شود و درغير اين صورت مراتب يکبار در يکی از روزنامه های کثيرالانتشار آگهی می گردد تا دارنده سند آن را به اداره ثبت تحويل دهد و چنانچه ظرف مهلت مقرر در آگهی سند را ارائه ننمود سند مالکيت جديد بنام ورثه با رعايت ساير مقررات صادر و مراتب ابطال سند مالکيت اوليه مورث به دفاتر اسناد رسمی بخشنامه و در آن تصريح می شود که هر موقع سند مورث به دفترخانه ارائه شد آن را اخذ و برای اقدام به اداره ثبت ارسال دارند. (تبصره 3 ذيل اصلاح تبصره يک ماده 120 آئيننامه قانون ثبت املاک).
31- روش ابطال سند مالکيت المثنی
در مباحث گذشته روش صدور سند مالکيت المثنی بطور مشروح توضيح داده شد حال چنانچه بعد از صدور و تسليم سند المثنی سند مالکيت اوليه پيدا شود و مراتب به اداره ثبت محل وقوع ملک اعلام گردد بشرح زير عمل می شود:
رئيس ثبت پس از دريافت اعلام کتبی مبنی بر پيدا شدن سند مالکيت اوليه که به ضميمه سند بايد باشد دستور ثبت آن را در دفتر انديکاتور می دهد و برای اقدام لازم به دفتر املاک ارجاع می نمايد. متصدی دفتر انديکاتور آن را ثبت و جهت ضميمه نمودن پرونده به بايگانی ارسال می دارد. در بايگانی پرونده از رديف مربوطه خارج و همراه با تقاضا جهت اقدام به دفتر املاک فرستاده می شود.مسئول دفتر املاک پرونده را از نظر اينکه با سند المثنی معامله ای انجام شده يا خير بررسی و مراتب را به مسئول اداره گزارش می نمايد. رئيس ثبت گزارش مسئول دفتر املاک را بررسی و با ملاحظه محتويات پرونده چنانچه با سند المثنی معامله ای انجام شده باشد دستور ابطال سند مالکيت اوليه را صادر می نمايد سپس متصدی دفتر املاک حسب دستور مسئول اداره مراتب ابطال سند اوليه را در ستون ملاحظات ثبت دفتر املاک و پيش نويس سند مذکور قيد و سند را باطل و ضميمه پرونده می نمايد.
بديهی است چنانچه با سند مالکيت المثنی معامله ای انجام نشده باشد سند المثنی باطل و مراتب ابطال آن در ستون ملاحظات ثبت دفتر املاک و پيش نويس مربوطه قيد می گردد.
سپس مراتب پيدا شدن سند مالکيت اوليه و ابطال سند المثنی طی بخشنامه ای به دفاتر اسناد رسمی حوزه ثبتی تابعه اعلام می گردد.
بخشنامه را مسئول اداره امضاء و پس از درج شماره بر آن وسيله متصدی دفتر انديکاتور به دفاتر اسناد رسمی تابعه ارسال می نمايند سپس پرونده در رديف مربوطه در بايگانی ضبط می شود.
32- روش تهيه پاسخ استعلام املاک ثبت شده به دفاتر اسناد رسمی
با توجه به اينکه مقرر گرديده دفاتر اسناد رسمی هنگام انجام هرگونه معامله اعم از شرطی و رهنی و قطعی و امثالهم نسبت به املاکی که دارای سند مالکيت می باشند مراتب را از اداره ثبت محل وقوع ملک استعلام نمايند بنابراين پس از وصول استعلام از دفترخانه بشرح زير عمل می شود:
توضيح: استعلام ورقه بهادار متحدالشکلی است که وسيله دولت چاپ و منتشر می شود و سفيد آن از طرف ادارات ثبت در قبال اخذ بهاء به دفاتر اسناد رسمی تحويل می گردد. پس از وصول استعلام رئيس اداره دستور ثبت آن را در دفتر انديکاتور می دهد و برای اقدام به دفتر بازداشتی و پاسخ به استعلامات ارجاع می نمايد.
متصدی دفتر انديکاتور استعلام را در دفتر ثبت و جهت ضميمه نمودن پرونده به بايگانی ارسال می دارد. در بايگانی پرونده از رديف مربوطه خارج و همراه با استعلام به دفتر بازداشتی و پاسخ به استعلامات فرستاده می شود. متصدی دفتر بازداشتی و پاسخ به استعلامات با ملاحظه ثبت و صفحه دفتر املاکی که ملک در آن به ثبت رسيده و نيز بررسی پرونده ثبتی پاسخ لازم را که معمولا بصورت فرم می باشد تهيه و آن را از نظر عدم بازداشت و بند (ز) و ساير اموری که مقرر است گواهی می نمايد. پاسخ استعلام تهيه شده توسط مسئول مربوطه امضاء و سپس با همان شماره ای که استعلام هنگام ثبت در دفتر انديکاتور بر آن اختصاص يافته از دفتر صادر و به دفترخانه مربوطه ارسال می گردد و پرونده جهت ضبط در رديف مربوطه به بايگانی برگشت می شود.
تذکرات:
الف - اعتبار پاسخ استعلاميه هائی که محل وقوع دفترخانه و اداره ثبت در يک شهر است يک ماه و دواير و شعب تابعه همان حوزه چهل وپنج روز است. (بند 28 مجموعه بخشنامه های ثبتی).
ب - برای هر ملک يا يک صفحه دفتر املاک يک استعلاميه تنظيم می شود و قيد چند شماره ملک روی يک استعلام جايزنيست. (بند 31 مجموعه بخشنامه های ثبتی).
33- روش تشکيل پرونده ثبتی المثنی
اغلب ديده شده در اثر کثرت کار و حجم زياد پرونده های ثبتی و بعضا بی دقتی متصديان مربوطه در قسمت بايگانی پرونده های ثبتی مفقود می شوند چون تشکيل پرونده ثبتی المثنی مستلزم انجام تشريفات قانونی نسبتا طولانی می باشد و اين امر موجب بروز نارضايتی مراجعين و تاخير کار آنها می گردد لذا تاکيد می نمايد همکاران ثبتی به ويژه متصديان بايگانی نهايت سعی و دقت خود را در حفظ و حراست از پرونده ها بنمايند و آنها را هنگام مطالبه ساير کارمندان در قبال اخذ رسيد روی کارتی که معمولا داخل هر پرونده ثبتی موجود است تحويل داده و تاريخ تحويل و مشخصات کارمند را روی کارت قيد نمايند و در صورتيکه بنظر رسيد پرونده ای مفقود شده بدوا کليه کمدهای بايگانی را کارتن گردشی نموده تا درصورتيکه پرونده اشتباها ضبط شده باشد در رديف خود قرار دهند مع الوصف چنانچه ضمن رعايت تمهيدات ذکر شده پرونده ای مفقود گردد و عليرغم جستجوی زياد پيدا نشود بدين شرح بايستی مبادرت به تشکيل پرونده المثنی نمود.
توضيح اينکه روش زير مربوط به پرونده های ثبتی املاکی است که دارای اظهارنامه هستند و تحديد حدود آنها بعمل آمده اعم از اينکه ثبت دفتر املاک شده و دارای سند مالکيت باشند يا نباشند.
مسئول بايگانی مراتب فقدان پرونده ثبتی را طی نامه ای به رئيس اداره گزارش و در آن مشخصات کارمندی را که پرونده در اختيار يا تحويل و يا تحت تصدی او بوده قيد و معرفی می نمايد رئيس اداره دستور می دهد که گزارش در دفتر انديکاتور ثبت و کارمند متخلف که موجب فقدان پرونده گرديده به دادسرای عمومی محل جهت تعقيب معرفی شود. (بند 332 و 333 مجموعه بخشنامه های ثبتی).
مسئول بايگانی گزارش لازم مبنی بر فقدان پرونده و معرفی کارمند متخلف را به دادسرای عمومی محل تهيه سپس رئيس اداره آن را امضاء و پس از درج شماره در دفتر انديکاتور به دادسرای عمومی محل ارسال می شود.
بعد از اين مرحله مسئول اداره دستور انجام تشريفات لازم برای تشکيل پرونده المثنی را خطاب به بايگانی صادرمی نمايد.
مسئول بايگانی در اجرای دستور صادره ضمن اعلام مراتب فقدان پرونده به دفاتر اسناد رسمی تابعه از آنها می خواهد چنانچه هرگونه معامله ای نسبت به ملکی که پرونده آن مفقود شده در آن دفترخانه صورت گرفته رونوشت اداری از سند و فتوکپی مصدق خلاصه معامله آن را همراه با ساير مدارک موجود ظرف مدت 15 روز به ثبت محل ارسال دارند و تاکيد می نمايد در صورت عدم پاسخ لازم يا ارسال مدارک درخواستی ظرف مهلت مقرر مسئوليت ناشی از اقدامات بعدی در صورت بروز اشکال متوجه دفترخانه خواهدبود و نيز با بررسی سوابق آگهی های نوبتی و تحديدی و ملاحظه ته سوش قبوض اعتراض و مراجعه به دفتر بازداشتی اطلاعات لازم را درخصوص چگونگی وضعيت ملک مربوطه کسب می نمايد سپس مراتب انجام شده را طی گزارشی به استحضار رئيس اداره می رساند.
مسئول اداره پس از بررسی اقدامات انجام شده درصورتيکه نقصی را ملاحظه ننمايد دستور انتشار آگهی فقدان پرونده را صادر می کند. مسئول بايگانی آگهی فقدان پرونده را که مشخصات پرونده و ملک و مالک در آن تصريح می شود تهيه و به امضای رئيس اداره می رساند.
آگهی پس از درج شماره بر آن وسيله متصدی دفتر انديکاتور برای چاپ در يکی از روزنامه های محلی يا کثيرالانتشار تعيين شده به اداره ارشاد اسلامی محل فرستاده می شود. پس از ارسال آگهی به روزنامه مسئول بايگانی حسب دستور رئيس اداره گزارش جامعی از چگونگی فقدان پرونده و نحوه اقدامات انجام شده و وضعيت ملک را عنوان ثبت منطقه تهيه می نمايد در اين گزارش که بايد فاقد هرگونه ابهام باشد مشروح اقداماتی که انجام شده بايستی مرقوم گردد.
گزارش پس از امضاء رئيس اداره و درج شماره بر آن وسيله متصدی دفتر انديکاتور به ثبت منطقه ارسال و سوابق تا وصول دستور ثبت منطقه به بايگانی ارسال و نگهداری می شود.
پس از دريافت دستور ثبت منطقه مبنی بر جواز و چگونگی تشکيل پرونده المثنی و ثبت آن در دفتر انديکاتور مسئول بايگانی با توجه به دستور واصله و سوابق تنظيمی پرونده المثنی را تشکيل و ضمن اخبار موضوع فقدان پرونده اصلی و تشکيل پرونده ثبتی المثنی با خط قرمز در دفتر توزيع اظهارنامه پرونده را در رديف خود ضبط می نمايد.
بديهی است چنانچه بعد از تشکيل پرونده المثنی پرونده اصلی پيدا شود سوابق المثنی با قيد موضوع ضميمه پرونده اصلی می گردد.
34- روش تشکيل پرونده ثبتی المثنی برای املاکی که دارای پلاکهای فرعی مجزی شده از پلاک اصلی هستند و نسبت به پلاک فرعی که در اثر تفکيک يا افراز از پلاک اصلی جدا شده سند مالکيت صادر گرديده و پرونده پلاک اصلی آن هم موجود باشد
گرچه شرح کامل و نحوه تشکيل پرونده ثبتی المثنی در بحث قبل بطور مشروح بيان شد ولی چنانچه پرونده ثبتی ملکی که دارای پلاک فرعی مجزی شده از پلاک اصلی باشد و نسبت به پلاک فرعی که در اثر تفکيک يا افراز از پلاک اصلی جدا شده سند مالکيت صادر گرديده مفقود شود و پرونده پلاک اصلی هم که حاوی اظهارنامه و صورتجلسه تحديدی است موجود باشد، روش تشکيل پرونده المثنی نسبت به اين قبيل پرونده ها بدين شرح است:
مسئول بايگانی مراتب فقدان پرونده ثبتی را طی نامه ای به رئيس اداره گزارش و در آن مشخصات کارمندی را که پرونده دراختيار يا تحويل يا تحت تصدی او بوده قيد و معرفی می نمايد. رئيس اداره دستور می دهد که گزارش در دفتر انديکاتور ثبت و کارمند متخلف که موجب فقدان پرونده گرديده به دادسرای عمومی محل جهت تعقيب معرفی شود (بند 332 و 333 مجموعه بخشنامه های ثبتی). مسئول بايگانی گزارش لازم مبنی بر فقدان پرونده و معرفی کارمند متخلف را به دادسرای عمومی محل تهيه سپس رئيس اداره آن را امضاء و متصدی دفتر پس از درج شماره در دفتر انديکاتور به دادسرای عمومی محل ارسال می دارد.
بعد از اين مرحله مسئول اداره دستور انجام تشريفات لازم برای تشکيل پرونده المثنی را خطاب به بايگانی می نمايد.
مسئول بايگانی در اجرای دستور صادره ضمن اعلام مراتب فقدان پرونده به دفتر اسناد رسمی تابعه از آنها می خواهد تا چنانچه هرگونه معامله ای نسبت به ملکی که پرونده ثبتی آن مفقود شده در آن دفترخانه صورت گرفته رونوشت اداری از سند و فتوکپی مصدق خلاصه معامله آن را همراه با تصوير ساير مدارک موجود ظرف مدت 15 روز از تاريخ دريافت نامه به ثبت محل ارسال دارند و خاطرنشان می سازد در صورت عدم پاسخ يا ارسال مدارک ظرف مهلت مقرر مسئوليت ناشی از اقدامات بعدی در صورت بروز متوجه دفترخانه خواهدبود و نيز در صورت امکان فتوکپی مصدق کليه صفحات سند مالکيت را از مالک آن مطالبه و چنانچه در ستون نقل و انتقالات آن وقوع معامله ای قيد شده باشد رونوشت اداری و فتوکپی مصدق خلاصه معامله و ساير مستندات انجام معامله را از دفترخانه مربوطه درخواست می نمايد. همچنين برای حصول اطمينان بيشتر تعهدی از مالک مبنی بر عدم بازداشت يا وثيقه و انجام معامله را اخذ و گواهی لازم مبنی بر عدم وجود خلاصه معامله ثبت نشده را از متصدی مربوطه در دفتر املاک تحصيل می نمايد.
سپس مراتب اقدامات انجام شده را طی گزارشی به مسئول اداره ارائه می کند. مسئول اداره پس از بررسی اقدامات انجام شده درصورتيکه آنها را کافی تشخيص و از صحت آن اطمينان حاصل نمود ضمن دستور تهيه پيش نويس سند مالکيت المثنی سوابق را برای اقدام بعدی به دفتر املاک ارجاع می نمايد.
متصدی دفتر املاک پيش نويس المثنی سند مالکيت را برابر مندرجات ثبت دفتر املاک مربوطه تهيه و پس از گواهی دفتر بازداشتی سوابق را نزد رئيس اداره ارسال می دارد.
مسئول اداره پس از بررسی سوابق تشکيلی پيش نويس سند مالکيت را امضاء و سوابق را جهت تشکيل پرونده به بايگانی ارسال می دارد. در بايگانی برای سوابق پرونده ای تشکيل و پس از قيد کلاسه و شماره پلاک آن را در رديف مربوطه ضبط می نمايند.
35- روش اقدام نسبت به تزاحم و تعارض در تصرف از جهت پذيرش تقاضای ثبت
هرگاه بين اشخاص و اداره ثبت هنگام قبول ثبت ملک اختلافی حاصل شود يا ملکی را که متقاضی مدعی مالکيت اوست و نسبت به آن تقاضای قبول ثبت دارد در تصرف فرد ديگری باشد که متصرف هم نسبت به همان ملک ادعای مالکيت بنمايد قبول ثبت چنين ملکی موکول به رفع تزاحم و تعارض می باشد. بديهی است مرجع رسيدگی و اتخاذ تصميم نسبت به قبول ثبت بنام هر يک از طرفين اختلاف هيات نظارت ثبت منطقه مربوطه خواهدبود. (موضوع بند يک از ماده 3 آئيننامه اجرائی رسيدگی اسناد مالکيت معارض و هيات نظارت و شورای عالی ثبت). البته آراء هيات نظارت که در اين خصوص صادر می شود به استناد تبصره 5 از بند 8 ماده 25 اصلاحی قانون ثبت قابل تجديدنظر در شورای عالی ثبت می باشد.
روش عملی رسيدگی به موضوع جهت تهيه گزارش به ثبت منطقه بشرح زير است:
نماينده و نقشه بردار بعد از مراجعت از معاينه محل و مشاهده تعارض و تزاحم و وجود اختلاف بين متقاضی قبول ثبت و متصرف مراتب را طی گزارشی به استحضار رئيس اداره می رسانند. رئيس ثبت بعد از ملاحظه گزارش و بررسی ضمن اينکه دستور می دهد در دفتر انديکاتور ثبت شود سوابق را جهت انجام اقدامات بعدی به نماينده مربوطه ارجاع می نمايد.
متصدی دفتر انديکاتور گزارش را ثبت دفتر نموده و برای اقدام بعدی نزد نماينده ارسال می دارد. نماينده حسب دستور رئيس اداره مدارک طرفين دعوی را اخذ و ضمن تعيين وقت مناسب به طرفين اخطار می نمايد که برای معاينه محل در روز مقرر در محل وقوع ملک حضور يابند و نيز در اخطار متذکر می گردد که اولا عدم حضور مانع از انجام عمليات نخواهدبود و ثانيا طرفين دعوی می توانند تا روز معاينه محل به اداره ثبت مراجعه و با ملاحظه مدارک تسليمی طرف مقابل از مفاد آنها اطلاع حاصل نمايند. اخطارها پس از امضاء رئيس اداره و درج شماره بر آنها توسط متصدی دفتر انديکاتور جهت ابلاغ به مامور مربوطه تسليم می گردد.
مامور ابلاغ آنها را در اسرع وقت به طرفين دعوی ابلاغ و نسخ رويت شده را با قيد امضاء و گواهی ابلاغ طی گزارشی به نظر رئيس ثبت می رساند. مسئول اداره پس از ملاحظه اخطارهای ابلاغ شده و حصول اطمينان از صحت ابلاغ دستور می دهد تا در سابقه ضبط گردند. در روز مقرر و تعيين شده با مراجعه متقاضی نماينده و نقشه بردار همراه وی به محل وقوع ملک عزيمت می نمايند. ضمنا چنانچه محل وقوع ملک خارج از شعاع 30 کيلومتر باشد و فوق العاده ماموريت و هزينه سفر به نماينده و نقشه بردار تعلق گيرد متقاضی موظف است آن را به شرحی که در گذشته بيان شد به حساب سپرده ثبت واريز و فيش آن را به حسابداری ارائه نمايد. بعد از حضور د رمحل نماينده تحقيقات جامعی را پيرامون چگونگی مالکيت متقاضی و تصرفات متصرف انجام و صورتجلسه ای را که بيانگر نحوه مالکيت متقاضی يا متصرف و نيز نحوه تصرف مدعی يا متقاضی باشد تنظيم و به امضاء طرفين و حضار و گواهان و شهود می رساند و بعد از اظهارنظر صريح نسبت به موضوع خود و نقشه بردار آن را امضاء و در صورت لزوم و ضرورت نقشه بردار کروکی ملک را هم ترسيم و سپس مراتب را طی گزارشی به استحضار رئيس اداره می رساند.
مسئول اداره گزارش نماينده و صورتجلسه معاينه محل را ملاحظه و بررسی و درصورتيکه آن را جامع و کافی تشخيص داده و اشکالی بر آن متصور نباشد دستور می دهد مراتب جهت طرح در هيات نظارت به ثبت منطقه گزارش شود.
در اين گزارش که عنوان ثبت منطقه تهيه می گردد نماينده بايستی جريان کامل ملک مورد تقاضا و چگونگی اقدامات انجام شده و اجراء موارد مندرج در بند يک ماده 3 آئيننامه اجرائی رسيدگی اسناد مالکيت معارض را به صراحت مرقوم و نظر نهائی ثبت محل را درخصوص قبول ثبت بنام يکی از دو طرف دعوی اظهار نمايد.
مسئول اداره گزارش را مطالعه و در صورتيکه جامع تشخيص داد آن را امضاء و دستور پرداخت فوق العاده نماينده و نقشه بردار را هم می دهد، سپس متصدی دفتر انديکاتور پس از درج شماره آن را به ثبت منطقه مربوطه ارسال و سوابق را تا وصول رای هيات نظارت جهت ضبط به بايگانی برگشت می دهد.
36- روش رسيدگی نسبت به ادعای اشخاص بعد از قبول درخواست ثبت :
هرگاه بعد از قبول درخواست ثبت ملک بنام فرد معينی، ديگری ادعا نمايد که اداره ثبت در پذيرفتن تقاضا اشتباه نموده و متقاضی ثبت متصرف مورد تقاضا نبوده و مدعی تصرف حين تقاضا شود بشرح زير نسبت به موضوع رسيدگی و مراتب جهت تعيين تکليف به ثبت منطقه گزارش می شود تا در هيات نظارت مطرح گردد (موضوع بند 2 از ماده 3 آئيننامه اجرائی رسيدگی اسناد مالکيت معارض و هيات نظارت و شورای عالی ثبت).
بديهی است رسيدگی هيات نظارت در اين مورد تا وقتی است که ملک در دفتر املاک به ثبت نرسيده باشد (موضوع تبصره 3 بند 8 ماده 25 اصلاحی قانون ثبت).
روش عملی رسيدگی به ادعای معترض بشرح زير است:
مدعی بايد تقاضای خود را همراه با مدارک و مستندات مربوطه به ثبت محل تسليم دارد. رئيس اداره بعد از ملاحظه مدارک ابرازی دستور ثبت تقاضا را در دفتر انديکاتور داده و آن را جهت رسيدگی به يکی از نمايندگان ارجاع می نمايد.تقاضا بعد از ثبت در دفتر انديکاتور جهت ضميمه نمودن پرونده به بايگانی ارسال می شود. در بايگانی پرونده از رديف مربوطه خارج و به ضميمه تقاضا و مدارک ابرازی مدعی جهت رسيدگی نزد نماينده اقدام ارسال می گردد.
نماينده پرونده را بررسی و با توجه به محتويات آن و مدارک و مستندات مدعی مراتب را به ثبت منطقه گزارش می نمايد در اين گزارش که بايد مشروح جريان پرونده و نيز چگونگی ادعای معترض و مستندات آن به صراحت نوشته شود نماينده بايستی نظريه ثبت محل را درخصوص اينکه ادعا موجه است يا خير صريحا مرقوم دارد.
رئيس ثبت گزارش را ملاحظه درصورتيکه آن را جامع تشخيص دهد امضاء می نمايد.
گزارش پس از درج شماره بر آن وسيله متصدی دفتر انديکاتور همراه با تصوير مستندات و مدارک مدعی به ثبت منطقه فرستاده می شود. سپس پرونده تا وصول پاسخ از ثبت منطقه جهت ضبط در رديف مربوطه به بايگانی برگشت می گردد ثبت منطقه درصورتيکه با توجه به گزارش تحقيق محلی را ضروری تشخيص دهد مراتب را به ثبت محل اعلام می دارد.
پس از وصول پاسخ ثبت منطقه رئيس ثبت ضمن دستور ثبت در دفتر انديکاتور آن را به نماينده مربوطه جهت اقدام بعدی ارجاع می نمايد و عنداللزوم نقشه برداری را هم برای همکاری با نماينده تعيين می کند.
متصدی امور دفتری پاسخ ثبت منطقه را در دفتر انديکاتور ثبت نموده و برای ضميمه نمودن پرونده به بايگانی می فرستد. در بايگانی پرونده از رديف خود خارج و همراه با نامه ثبت منطقه جهت اقدام نزد نماينده ارسال می شود.
نماينده در اجرای دستور ثبت منطقه ضمن تعيين وقت مناسب مراتب را به طرفين اخطار می نمايد تا جهت معاينه و تحقيقات محلی در تاريخ تعيين شده در ثبت محل حضور يابند و خاطرنشان می سازد اولا عدم حضور مانع رسيدگی نخواهدبود. ثانيا طرفين می توانند تا قبل از وقت رسيدگی به اداره ثبت مراجعه و مدارک ابرازی طرف ديگر را ملاحظه و از مفاد آن اطلاع حاصل نمايند.
اخطارها بعد از امضاء مسئول اداره و درج شماره بر آن وسيله متصدی دفتر انديکاتور جهت ابلاغ به طرفين به مامور ابلاغ تسليم و پرونده را جهت ضبط تا روز معاينه محل به بايگانی برگشت می دهد. مامور ابلاغ آنها را در اسرع وقت به طرفين دعوی ابلاغ و نسخ ديدار شده را با قيد تاريخ ابلاغ و گواهی طی گزارشی به نظر رئيس اداره می رساند.
رئيس ثبت بعد از ملاحظه اخطارهای ابلاغ شده در صورت حصول اطمينان از صحت ابلاغ دستور ضبط آن را در پرونده می دهد.با مراجعه مدعی يا طرف مقابل در روز تعيين شده نماينده و عنداللزوم نقشه بردار به محل وقوع ملک عزيمت می نمايند.
ضمنا چنانچه محل وقوع ملک خارج از شعاع 30 کيلومتر بوده و فوق العاده ماموريت و هزينه سفر به نماينده و نقشه بردار تعلق گيرد متقاضی بايد آن را به طريقی که شرح آن قبلا گفته شد در حساب سپرده ثبت واريز نمايد.
پس از حضور در محل وقوع ملک نماينده با معاينه محل تحقيقات جامعی را پيرامون اينکه ملک مورد ادعا حين تقاضای ثبت در تصرف چه کسی بوده و در حال رسيدگی در تصرف کيست انجام و مراتب را به امضاء طرفين و شهود و گواهان و مجاورين و افراد ذينفع می رساند و نقشه بردار نيز عنداللزوم نقشه ملک را ترسيم می نمايد.
سپس نماينده و نقشه بردار صورتجلسه را امضاء و مراتب را طی گزارشی به نظر رئيس اداره می رسانند. رئيس ثبت پس از ملاحظه گزارش نماينده و بررسی صورتجلسه تنظيمی و تطبيق آن با مندرجات پرونده در صورتيکه آن را جامع تشخيص داده دستور می دهد تا نماينده مراتب را به ثبت منطقه گزارش نمايد.
در اين گزارش که در پاسخ نامه ثبت منطقه تهيه می شود نماينده بايستی جريان کامل ملک و چگونگی ادعای معترض و نحوه اقدامات انجام شده و اجرای موارد مندرج در بند 2 ماده 3 آئيننامه اجرائی رسيدگی اسناد مالکيت معارض را به صراحت مرقوم و نظر نهائی ثبت محل را درخصوص موضوع اظهار نمايد. مسئول اداره گزارش را مطالعه درصورتيکه اشکالی بر آن متصور نباشد امضاء و دستور پرداخت فوق العاده نماينده و نقشه بردار را به حسابداری می دهد.
متصدی دفتر انديکاتور پس از درج شماره گزارش را به ثبت منطقه ارسال می دارد و پرونده را تا وصول رای هيات نظارت جهت ضبط به بايگانی می فرستد.